OVN Nieuws

100 jaar Belgia loge (I.O.O.F.)

2011-12-18T19:27:00.001+01:00

Op 2 september 1911 werd in Antwerpen de Belgia van de Independent Order of Odd Fellows (I.O.O.F.) gesticht, de eerste Belgische loge van deze Orde. In de aanloop naar de 100ste verjaardag van deze loge bestudeerde Dara De Bruyn de omvangrijke logearchieven in het Liberaal Archief, wat resulteerde in een historisch overzicht. Lees verder op de website van het Liberaal Archief.

Ledenlijsten Theosofische Vereniging

2011-12-18T18:57:00.000+01:00

Zonder de Theosophical Society, opgericht in New York in 1875, zou onze moderne kunst er anders uit hebben gezien. Geen andere westers esoterische organisatie had zoveel invloed op de vorming van de moderne kunsttheorie.
Kunsthistorica en OVN-bestuurdlid Marty Bax onderzoekt de ledenlijsten van de Theosophical Society en haar Nederlandse tak sinds de jaren '80 van de vorige eeuw. Ze heeft veel ledenbestanden uit de centrale archieven van de vereniging in India getranscribeerd. Omdat de originele stukken zo moeilijk toegankelijk zijn voor de gemiddelde onderzoeker, heeft Bax een online database toegankelijk gemaakt. De ledenlijsten van 1875 tot 1905 zijn nu online en omvatten de biographische gegevens van maar liefst 26.000 leden. De database is onderdeel van een grotere website, TheArtArchives, waarmee Bax het historische archief van haar onderzoeksbureau toegankelijk maakt voor vakgenoten, zoals archiefstukken over Piet Mondriaan. Wie toegang tot de gegevens wil, moet een abonnement afsluiten. Deze vorm van 'betalen per klik' is inmiddels bij de meeste (geneologische) online databases gebruikelijk - en een uitkomst voor studenten en onderzoekers die de reis naar India niet zelf kunnen maken.

Tentoonstellingen in Straatsburg

2011-12-18T17:54:00.001+01:00

In het Musée Historique de la Ville de Strasbourg is een tentoonstelling te zien over het thema Les Frères Réunis à Strasbourg, une loge maçonnique engagée, te zien t/m 5 februari 2012. Het markeert de 200-jarig jubileum van de loge, en toont een selectie van objecten en documenten betreffende 19de-eeuwse vrijmetselarij.

Deze maçonnieke tentoonstelling valt samen met een grotere tentoonstelling, die de relatie tussen kunst en het occultisme belicht, te zien in het Musee d'Art Modern et Contemporain, eveneens in Straatsburg: L’Europe des esprits ou la fascination de l’occulte, 1750-1950. Deze tentoonstelling loopt t/m 12 februari 2012 en is ook besproken in de recente column van OVN-bestuursleden Marty Bax and Andrea Kroon.

Vreemde praktijken

2011-12-18T17:34:00.000+01:00

De inwijdingsprocedure van allerlei broederschappen en studentenverenigingen worden geassocieerd met onschuldige - zij het vernederende of pijnlijke - grappen. Auteur Julia Suits heeft een merkwaardige verkoopcatalogus van de DeMoulin Brothers Company uit de periode 1896-1930 gevonden, waarin al even merkwaardige attributen worden aangeboden waarmee deze inwijdingen en ontgroeningen werden verricht. Deze voorwerpen worden door Suits belicht in haar nieuwe boek: The Extraordinary Catalog of Peculiar Inventions: The Curious World of the Demoulin Brothers and Their Fraternal Lodge Prank Machines - from Human Centipedes and Revolving Goats to ElectricCarpets and Smoking Camels. De auteur heeft een oude filmclip op YouTube geplaatst, om te laten zien waar het boek over gaat. Het boek lijkt een uitstekend kerstcadeautje voor studenten en onderzoekers in het vakgebied.

Heropening Bibliotheca Philosophica Hermetica

2011-12-18T17:26:00.001+01:00

De Bibliotheca Philosophica Hermetica in Amsterdam was in 2011 regelmatig in het nieuws vanwege de financiële problemen, zie eerdere berichten op deze blog. Door de bank werd beslag gelegd op de historische collectie en de Staat, eigenaar van een deel van de kerncollectie, verhuisde boeken en manuscripten naar de Koninklijke Bibliotheek in Den Haag. Hierdoor werd de collectie effectief in tweeën gesplitst, terwijl de bank van plan was de in beslag genomen boeken te veilen. Er volgede protest van internationale experts op het vakgebied zetten en er werd een petitie georganiseerd. Terwijl diverse partijen pogingen ondernamen om de bibliotheek als één geheel te redden, werd een mediastilte ingesteld.
Hoewel het precieze verloop van zaken niet helemaal duidelijk is, werd de BPH op 16 december j.l. formeel heropend. Bij de opening hield prof. Wouter Hanegraaff (Leerstoel voor de Geschiedenis van Hermetische Filosofie en verwante stromingen aan de Universiteit van Amsterdam) de lezing Per aspera ad fontes. Vervolgens werd de nieuwe tentoonstelling Oneindig Vuur in het BPHgebouw geopend. De bibliotheekcollectie is vanaf 19 december 2011 weer toegankelijk voor studenten en wetenschappers (terwijl het deel van de collectie dat Staatseigendom is waarschijnlijk in de Koninklijke Bibliotheek toegankelijk zal blijven). De organisatorische en eigendomsstructuur van de bibliotheek is herzien, wat hopelijk mogelijke toekomstige problemen zal voorkomen. Voor meer informatie: bph@ritmanlibrary.nl.

Kunst & westerse esoterie

2011-12-18T17:20:00.000+01:00

Sinds 1996 hebben OVN-bestuursleden Marty Bax en Andréa Kroon, samen met collega kunsthistorici Marijo Ariëns en Audrey Wagtberg Hansen, diverse projecten verzorgd die gericht waren op het belichten van de relatie tussen ‘kunst & westerse esoterie’. Omdat hun doelen inmiddels grotendeels zijn gerealiseerd, vinden Bax en Kroon de tijd rijp om zich op andere hiaten in de kunstgeschiedenis te richten. Ze markeren het einde van hun gezamenlijke ‘lobby’ voor dit fascinerende onderwerp met een interessante column.

Nieuwe Masteropleiding

2011-12-18T17:16:00.000+01:00

De Faculteit Godgeleerdheid en Godsdienstwetenschap aan de Rijksuniversiteit Groningen gaat vanaf het academische jaar 2012-2013 een nieuw master program aanbieden: Concealed Knowledge: Gnosticism, Esotericism, and Mysticism (60 ECTS, geheel Engelstaligs) . Het eenjarige programma bestaat uit drie lesmodules, een tutoriale/stage/aanvullende module en wordt afgesloten met een master scriptie. De modules zijn: 'Knowledge, Secrecy, and Revelation in Antiquity; Medieval Mysticism, Kabbalah and Contemporary Culture; Modern Esotericism between East and West'. Het is ook mogelijk om dit programma te combineren met een tweejarige Research Masteropleiding. Meer informatie over het programma is te vinden op de universiteitswebsite.

Congres Lexington

2011-12-18T17:10:00.001+01:00

Het National Heritage Museum in Lexington (USA) heeft een call for papers doen uitgaan voor haar tweejaarlijkse symposium, Perspectives on American Freemasonry and Fraternalism, dat op 28 april 2012 zal worden gehouden (hou a.u.b. rekening met de verandering van de vorige aangekondigde datum!). De deadline voor de papervoorstellen is verlengd tot 2 januari 2012. Voor meer informatie, bekijk de museumblog.

Nieuwe publicatie: vrijmetselarij en architectuur

2011-11-02T13:12:00.000+01:00

Vrijmetselarij en architectuur zijn nauw aan elkaar verbonden. Professor James Stevens Curl is goed bekend in het vakgebied vanwege zijn publicaties over dit onderwerp. Zijn nieuwe boek, Freemasonry & the Enlightenment. Architecture, Symbols & Influences, bouwt voort op eerder onderzoek. Curl geeft aan, hoe vrijmetselarij niet alleen architectuur, maar ook allerlei andere aspecten van de leefomgeving heeft beïnvloed, van tuinarchitectuur tot toneelontwerpen.
Lezers die nog onbekend zijn met het onderwerp, zijn geholpen met de eerste hoofdstukken over de aard en oorsprong van de vrijmetselarij, het beeld van de Tempel van Salomo als architectonisch prototype, en een handige begrippenlijst. Onderzoekers zullen vooral geïnteresseerd zijn in de thematische hoofdstukken waarin de bronnen van maçonnieke symboliek en hun toepassing in architectuur in verschillende worden belicht, en in de uitgebreide bibliografie. Het boek doet wat encyclopedisch aan vanwege de vele illustraties: alle bekende Tableaus en maçonnieke prenten zijn vertegenwoordigd, gevolgd door prachtige architectuurontwerpen waarin deze symboliek is toegepast.
Zoals professor Andrew Prescott in het voorwoord opmerkt, heeft Curl de kern van esthetiek en architectuurthema’s belicht die in de vrijmetselarij zo’n belangrijke rol spelen, en aangetoond hoe deze, verweven met de culturele betekenis van architectuur, onmisbaar zijn voor ons begrip van de vrijmetselarij in de Verlichting. Na het eerste leesplezier zal dit boek niet lang in de kast blijven staan, maar telkens als referentiebron worden geraadpleegd.

Nieuwe collegereeks Universiteit Leiden

2011-08-18T18:48:00.000+02:00

Vanaf 15 september 2011 kunnen studenten en andere geinteresseerden weer colleges 'Geschiedenis van de vrijmetselarij' volgen aan de Universiteit Leiden. Vanwege de ziekte en het daaropvolgende overlijden van hoogleraar Malcolm Davies, werden gedurende twee jaar lang geen colleges over het onderwerp gegeven. Een opvolger is (nog?) niet benoemd. Prof.dr. Ab de Jong nam het initiatief om het onderwijsprogramma voort te zetten en hierbij verschillende gastsprekers in te zetten, waaronder wetenschappers en sprekers uit maçonnieke kring. Meer informatie over data, tarieven, wijze van aanmelding en het voorlopige programma zijn te vinden op: https://studiegids.leidenuniv.nl/courses/show/29516/geschiedenis-van-de-vrijmetselarij.

Vrijmetselaren veroordelen terreurdaden Oslo

2011-07-26T15:53:00.001+02:00

Wereldwijd zijn vrijmetselaarsorganisaties diep geschokt door het leed dat in Oslo is aangericht. Omdat in de media nogal ongenuanceerd is bericht over de vermeende belangstelling van de dader voor de vrijmetselarij, heeft de Orde van Vrijmetselaren onder het Grootoosten der Nederlanden op haar website een verklaring geplaatst, zie deze link.
.

Amerikaanse vrijmetselarij

2011-07-08T14:21:00.001+02:00

Washington in zijn
maçonnieke regalia,
gift van Henry Wellcome.
Foto: website museum.

Een nieuwe tentoonstelling in de Library and Museum of Freemasonry in Londen werd geopend op 'Independence Day', 4 juli: The Patriot Mason: Freemasonry in American Society. De tentoonstelling belicht de rol van de vrijmetselarij in de Amerikaanse samenleving vanaf de 18de eeuw tot heden aan de hand van objecten uit de depotcollectie van het museum, die niet vaak te zien zijn. Zo wordt één van de meest zeldzame maconnieke boeken - gepubliceerd door Benjamin Franklin in 1734 – getoond, als ook de regalia van Amerikaanse vrijmetselaars en orden. De tentoonstelling loopt tot 22 december 2011.

Tentoonstelling draagtekens rozekruisgraad

2011-07-08T13:57:00.000+02:00

In het Belgisch Museum van de Vrijmetselarij is nog tot 31 oktober 2011 een tentoonstelling te zien van maçonnieke draagtekens uit een particuliere collectie. Het betreft 134 'juwelen' van de Rozekruisgraad uit de periode tussen ca. 1760 en 1890 de collectie Guéguen, waarvan vele zijn uitgevoerd in edelstenen, goud en zilver. De collectie werd al eens besproken in Robert Vanloo, Les Bijoux Rose+Croix, uitgeverij Dervy 2003.

Roof cultureel erfgoed WWII

2011-07-08T12:12:00.000+02:00

Tijdens de Tweede Wereldoorlog was de Einsatzstab Reichsleiter Rosenberg (ERR) verantwoordelijk voor de roof van cultureel erfgoed door de Nazi's uit de bezette Europese landen. De bewaard gebleven archieven van de ERR bevatten informatie over kunstvoorwerpen, maar ook geroofde objecten uit bibliotheken, archieven, religieuze gebouwen en vrijmetselaarsloges in West- en Oost-Europa en de voormalige Sovjet Unie. Een onderzoeksverslag, Reconstructing the Record of Nazi Cultural Plunder: A Survey of the Dispersed Archives of the Einsatzstab Reichsleiter Rosenberg (ERR) door Patricia Kennedy Grimsted, is online gepubliceerd op www.iisg.nl/publications/errsurvey. Meer informatie over de initiatieven om ERR archieven toegankelijk te maken is te vinden op: http://www.errproject.org/.

Nieuwe publicaties

2011-07-08T11:03:00.004+02:00

- De lezingen van het symposium over vrouwen en vrijmetselarij, georganiseerd aan de Universiteit van Bordeaux 3 in 2010 zijn gepubliceerd: Cécile Révauger/Jacques Lemaire (eds.), Les femmes et la franc-maçonnerie. Des Lumières à nos jours: Volume 1. XVIIIe et XIXe siècles, Volume 2. XXe et XXIe siècles, La Pensée et les Hommes 2011, 2 delen. Een korting van 20 % geldt voor bestellingen ontvangen voor 15 september 2011, de prijs bedraagt dan € 40 plus € 7,10 verzendkosten. Bestellingen: christiane.loir@ulb.ac.be.

- Dictionnaire des marins francs-maçons. Gens de mer et professions connexes aux XVIIIe, XIXe et XXe siècles, Éditions SPM 2011, ISBN 978-2-901952-81-7. Nieuwe editie van het biografisch overzicht van zeevarende vrijmetselaren met een voorwoord door Pierre Mollier, 572 pagina's met 5000 vermelde namen. Bestellingen: diffusion.harmattan@wanadoo.fr. Prijs: € 46,50.

Dissertaties op het vakgebied

2011-07-08T09:57:00.000+02:00

De afgelopen periode is een groot aantal Engelstalige dissertaties op het vakgebied verschenen. Een greep uit de vele titels:

Richard Berman, The Architects of Eighteenth-century English Freemasonry, 1720 - 1740, University of Exeter 2010.
Paul Calderwood, Freemasonry and the Press in Twentieth-century Britain, University of London 2011, http://eprints.gold.ac.uk/3418/.
Audrey T. Carpenter, John Theophilus Desaguliers A Natural Philosopher, Engineer and Freemason in Newtonian England, (Loughborough University, 2009) handelseditie uitgeverij Contnuum, te verschijnen eind 2011.
Pam Davies, 'An ancient and honourable institution': an examination of the development of freemasonry in Merthyr Tydfil 1810-1914, University of Sheffield 2010.
Allison Ramsay, Squaring 'De Rock': A Socio-Cultural Examination of Fraternal Organisations in Barbados, University of the West Indies 2010.
Ann Pilcher-Dayton, The Social Impact of Women's Freemasonry in England, 1903-1935, University of Sheffield 2011.

[via Freemasonry Digest]

Logegebouw Vondelstraat

2011-05-27T08:31:00.000+02:00

Aandacht voor het logegebouw Amsterdam in het Parool.

UPDATE: lezingen-middag 'Geheim Den Haag'

2011-04-18T16:05:00.007+02:00

Op 10 juni a.s. verschijnt de publicatie Geheim Den Haag. Vrijmetselaarstempels en andere esoterische gebouwen rond 1900 (ISBN 978-94-6010-053-6, € 14,95) van twee Haagse kunsthistorici, Andréa Kroon en Audrey Wagtberg Hansen. Als omlijsting van de boekpresentatie wordt een lezingenmiddag rond het thema georganiseerd in de Koninklijke Bibliotheek met medewerking van de Stichting OVN.
De Hofstad was rond 1900 een ‘hot spot’ van esoterische activiteit. Veel mensen waren ‘zoekende’ naar het antwoord op moderne levensvragen en vonden die niet meer bij de traditionele religies. Zij keerden zich tot levensbeschouwingen als spiritualisme, vrijmetselarij, theosofie en antroposofie. Deze stromingen maakten een bloeiperiode door en vestigden hun verenigingsgebouwen in Den Haag, waarin ruimtes werden ingericht voor rituele of besloten bijeenkomsten. In deze panden werden ook publiek toegankelijke lezingen en tentoonstellingen georganiseerd en vergaderlokalen verhuurd. Esoterische gebouwen vormden zo een cultureel en sociaal ontmoetingspunt in de stad.

In de winkelstad Den Haag waren ook commerciële dienstverleners actief op esoterisch gebied. Vele mediums en magnetiseurs vestigden hier hun praktijk, terwijl zieners en genezers uit het internationale variétécircuit volle zalen trokken in Diligentia en Pulchri Studio.
Geheim Den Haag beschrijft tientallen ‘geheime’ locaties uit de periode ca. 1875-1940. Sommige zijn gesloopt en vergeten, andere nog altijd in gebruik. De auteurs vragen aandacht voor historische logegebouwen en tempels, die samen een bijzondere categorie cultureel erfgoed vormen. Ook het opmerkelijke verleden van woonhuizen en andere locaties wordt uitgebreid belicht.

Op 10 juni a.s. organiseert de stichting OVN samen met uitgeverij De Nieuwe Haagsche een lezingenmiddag rond de boekpresentatie in de Koninklijke Bibliotheek. Vier sprekers belichten het esoterische milieu in Den Haag rond 1900:

- Communicatie met “de andere zijde”. Spiritualisme in Den Haag rond 1900, mw. drs. Audrey Wagtberg Hansen, kunsthistoricus, Kroon & Wagtberg Hansen, Den Haag / co-auteur Geheim Den Haag;
- Vrijmetselarij in Den Haag rond 1900. Mannen én vrouwen in de loge, mw. Anne van Marion, MA westerse esoterie / lid Internationale Orde der Gemengde Vrijmetselarij ‘Le Droit Humain’;
- Jacoba van Heemskerck: vrouwen, kunst, vrijmetselarij en antroposofie in Den Haag rond 1900, mw. dr. Marty Bax, kunsthistoricus, Bax Art Concepts & Services, Amsterdam / secretaris Stichting OVN;
- Van theosofentempel tot Museum voor Communicatie. Esoterische monumenten in Den Haag rond 1900, mw. drs. Andréa Kroon, kunsthistoricus, Kroon & Wagtberg Hansen, Den Haag / co-auteur Geheim Den Haag / voorzitter Stichting OVN.

Het eerste exemplaar van de publicatie wordt uitgereikt aan prof.dr. Wouter Hanegraaff, hoogleraar geschiedenis van de Hermetische filosofie en verwante stromingen aan de Universiteit van Amsterdam / voorzitter van de European Society for the Study of Western Esotericism.
Donateurs van de stichting OVN kunnen gratis deelnemen (voor overige belangstellenden zijn de deelnamekosten € 5,-). In verband met het beperkte aantal plaatsen is aanmelding voor 3 juni 2011 vereist. Om teleurstelling te voorkomen, adviseren wij u zo snel mogelijk een plaats te reserveren via: info@stichtingovn.nl.
Tijdens de afsluitende borrel is er gelegenheid tot aanschaf van de publicatie. Na 10 juni is het boekje verkrijgbaar via de webwinkel van de uitgever, in de studiezaal van het Haags Gemeentearchief en in goed gesorteerde boekwinkels.

Update BPH

2011-04-12T18:16:00.001+02:00

De website Follow the Money bericht over de gang van zaken rond de Bibliotheca Philosophica Hermetica. In een eerder bericht meldde de redactie al dat de panden van de bibliotheek te Amsterdam op 15 april 2011 geveild zullen worden. Nog altijd groeit het aantal tekenaars van de online petitie voor behoud van de collectie voor de wetenschap als één geheel.

Jubileum Le Septentrion

2011-04-10T11:23:00.001+02:00

De loge Le Septentrion te Gent (Belgie) bestaat 200 jaar en viert dit met een tentoonstelling en open dagen.
In de loop van 200 jaar bouwde Le Septentrion een rijk archief op. Aan de hand van documenten als diploma’s, tableaus, gravures, foto’s, rouwbrieven en tekeningen, belicht de tentoonstelling diverse aspecten van zijn boeiende geschiedenis. Zo waren in de 19de eeuw heel wat kunstenaars, professoren, advocaten, politici, ondernemers en ook Vlaamse voorvechters lid van Le Septentrion. De meeste tentoongestelde stukken hebben hun oorspronkelijke bewaarplaats nog nooit verlaten, en werden dus ook nog nooit tentoongesteld. De tentoonstelling is te bezichtigen in de Blauwe Zaal van het Liberaal Archief t/m zondag 1 mei.
Bovendien stelt Le Septentrion voor het eerst in zijn geschiedenis zijn deuren open voor het publiek. Gezien de beperkingen van het gebouw, kan bezoek alleen plaatsvinden na reservering voor een groepsrondleiding (kosten € 5 pp). Rondleidingen vinden plaats tijdens de weekends t/m 1 mei. Voor informatie en reservering: http://www.septentrion200.be/.

Vacature

2011-04-05T13:12:00.002+02:00

Een vacature voor een ‘director of research’ bij een van de grootste collecties op het vakgebied, The Library and Museum of Freemasonry in Londen, werd vandaag gepubliceerd in The Guardian: http://jobs.guardian.co.uk/job/4283204/director-of-research/.

Nieuwe publicaties

2011-04-01T17:51:00.028+02:00

- André Hanou, De loge Concordia Vincit Animos te Amsterdam. Namenlijsten (1755-ca 1825), uitgeverij Astraea, Zoeterwoude 2011 (Marollenreeks 6), ISBN 978 90 75179 30 9, 75 pag., € 10,-.
Aangekondigd op de Weyerman blog zagen we dit nuttige boekje. De loge Concordia Vincit Animos (CVA) werd op 14 april 1755 formeel geconstutieerd en is sindsdien vrijwel ononderbroken actief geweest in Amsterdam. De loge kende in de eerste 75 jaar van haar bestaan vele schrijvers, denkers en politici onder haar leden en bezoekers. Uit de notulenboeken spreekt een sterk kosmopolitisch karakter. De visiteursboeken bevatten namen van gasten uit de verste uithoeken van West-Europa. De loge was bovendien aantrekkelijk als bezoek- of doorgangshuis voor zeelui en handelslieden uit de Oost en West. Dit boekje bevat namenlijsten van CVA voor de periode 1755 tot circa 1825: leden van de loge zelf, gasten van andere Amsterdamse loges, gasten van loges elders uit de Republiek, en echte ‘vreemde’ bezoekers (visiteurs). De lijsten zijn samengesteld op basis van de constitutiebrief van de loge (1755), de ledenlijsten, notulen en visiteursboeken uit de periode 1755 – ca 1825. Waren er maar van meer loges dergelijke naslagwerken beschikbaar!

- Jan A.M. Snoek, Einführung in die Westliche Esoterik, für Freimaurer, lModestia cum Libertate, Zürich 2011, 271 pag., 40 CHF (ca. € 31) plus verzendkosten.
Natuurlijk vragen we graag vragen aandacht voor een nieuwe publicatie van een van onze bestuursleden. De lezingenreeks die Snoek enkele jaren geleden over 'westerse esoterie en vrijmetselarij' verzorgde voor de loge Modestia cum Libertate in Zürich werd zo enthousiast ontvangen, dat ze uiteindelijk heeft geleid tot deze publicatie in eigen beheer. Na een inleiding op het onderwerp bespreekt Snoek hierin de stromingen die voor vrijmetselaren heeft meest relevant zijn geweest: Astrologie, Neuplatonisme, Gnosticisme, Alchemie, Kabbalisme, Hermetisme, Astrea-cultus, Rosekruisers en Okkultisme, maar ook de bouwtradities. Het laatste hoofdstuk geeft aan de hand van voorbeelden aan, welke invloed deze stromingen op de vrijmetselarij hebben gehad. Hoewel duidelijk bedoeld voor vrijmetselaars, is het boek wellicht ook voor andere geinteresseerden een nuttige introductie op het onderwerp. Ieder hoofdstuk is voorzien van een bibliografie met tips voor verdere studie. NB: Niet in de boekhandel, maar uitsluitend te bestellen bij de loge, via e-mail: bi@modestia.ch.

- Helmut Reinalter, Geheimbünde in Tirol. Von der Aufklärung bis zur Revolution 1848/49, (Quellen und Darstellungen zur europäischen Freimaurerei 12), Studienverlag, Innsbruck 2011, ISBN 978-3-7065-4461-0, 292 pag., € 39.90

Herziene en uitgebreide herdruk van een standaardwerk uit 1982, dat de rol van de vrijmetselarij in de politieke en culturele verhoudingen van de late Verlichting in Tirol belicht.

Bij dezelfde uitgever verschenen: Reinhold Dosch, Deutsches Freimaurerlexikon, (Edition zum rauhen Stein 14), Studienverlag, Innsbruck 2011, ISBN 978-3-7065-4522-8, 416 pag, € 49.90.

- Travaux de la Loge de recherche en histoire maçonnicomaritime 'La Pérouse', (Éditions Le Phare de Misaine), Volume VII (2011), ISBN 978-2-917827-03-1, 140 pag., € 12. Bestelinformatie: aspoma@rllaperouse.org.

Tijdschrift over de relatie tussen vrijmetselarij en maritieme geschiedenis, waarin deze maal o.a.: 'La loge dunkerquoise Les Vrais Bataves', 'Joseph Henri François de Gantès, un officier de marine franc-maçon au XVIIIe siècle', 'Le corsaire François Thurot et le mystérieux Ordre de Coldin', 'Le Livre d’Architecture de la Mariners’ Lodge de New York de 1825 à 1847', ‘Le vice-amiral Platon et la lutte contre les sociétés secrètes’.

In het kader van maritieme geschiedenis is wellicht ook zinvol te wijzen op de Lettre Periodique d'Histoire Maritime Cercle Thomas Dunkerley. Aanmelding voor deze digitale nieuwsbrief: aspoma@rllaperouse.org.

- P.L. Dunbar, 'Hidden in Plain Sight: African American Secret Societies and Black Freemasonry', Journal of African American Studies (2011), pp. 1-16. [dank aan Robert Peter voor de tip.]

Call for papers

2011-04-01T10:22:00.000+02:00

Het eerstvolgende congres van het Canonbury Masonic Research Centre heeft als thema Freemasonry & Empires. Voorstellen voor papers over vrijmetselarij en koloniale geschiedenis zijn welkom voor 30 Mei 2011. De volledige tekst van de call for papers is te vinden via deze link.

Tentoonstellingen over vrijmetselarij

2011-03-02T13:34:00.003+01:00

Van 25 februari tot 30 maart 2011 is in het Musée de Cahors - Henri Martin in Cahors, Frankrijk, een tentoonstelling gewijd aan maconnieke architectuur: De l'idéal au réel, L'architecture maçonnique du XVIIIe siècle à nos jours. Het betreft voornamelijk objecten uit het Musée de la Franc-Maçonnerie te Parijs.

In Londen is tot en met 27 mei 2011 in het Library & Museum of Freemasonry de tentoonstelling Building Solomon's Temple te zien. Deze belicht de betekenis van de Tempel van Salomo voor de vrijmetselarij, haar beschrijvingen in bijbelstudies, de verschillende archeologische verkenningen, als ook de afbeeldingen van de Tempel op maçonnieke objecten.

Lezingenreeks vrijmetselarij

2011-03-01T21:18:00.000+01:00

Hoewel er een bijzondere leerstoel voor vrijmetselarijgeschiedenis bestaat aan de Universiteit Leiden, heeft deze de afgelopen twee jaar geen colleges aangeboden aan studenten. De ziekte en het overlijden van de betreffende hoogleraar waren daarvan de oorzaak, al is niet helemaal duidelijk waarom geen tijdelijke vervanging is aangeboden, zoals bijvoorbeeld een reeks gastcolleges. Het is immers van groot belang dat studenten voortdurend worden geattendeerd op het bestaan van het vakgebied en de relevantie daarvan voor hun eigen onderzoek, wil de studie van de vrijmetselarij als academische discipline een toekomst hebben.
Vanuit de Orde van Vrijmetselaren onder het Grootoosten der Nederlanden is een lezingenreeks op poten gezet om enigzins in het gebrek aan colleges te voorzien, maar buitengewoon spijtig is dat deze uitsluitend toegankelijk is voor vrijmetselaren zelf. Alleen de laatste lezing op 13 april 2011 door prof.emerit. Anton van de Sande, is ook toegankelijk voor studenten. Meer informatie is te vinden via deze link.

Kunst en geheime genootschappen

2011-03-01T20:47:00.000+01:00

In de Schirn Kunsthalle in Frankfurt is van 23 juni tot 25 september 2011 de tentoonstelling Secret Societies te zien. Ze heeft betrekking op de relatie tussen geheime genootschappen en moderne kunst. Meer info via deze link.

Ignace Lilien

2011-03-01T20:32:00.000+01:00

De Leo Smit Stichting is een kenniscentrum voor iedereen die meer wil weten over componisten die tijdens de Tweede Wereldoorlog vervolgd zijn. Een van deze 'vergeten' componisten was de vrijmetselaar Ignace Lilien (1897-1964), waarover meer informatie via deze link te vinden is.

[Met dank aan Jan Snoek/Jan Treffers voor de tip]

Engelse logearchieven geinventariseerd

2011-03-01T20:12:00.001+01:00

Een eerste overzicht van archiefmateriaal van vrijmetselaarsloges in Engelse gemeentelijke archieven is samengesteld door het Library and Museum of Freemasonry in Londen. Het overzicht is online te raadplegen via deze link.

[Een dergelijk overzicht van logearchieven in Nederlandse openbare archieven werd enkele jaren geleden gepubliceerd in de Archiefwijzer maçonnieke archieven van de Stichting OVN. De oplage is uitverkocht, maar een verkorte versie is online raadpleegbaar via de website van de OVN. Een derde druk is in voorbereiding en zal ook gegevens van archieven van andere esoterische organisaties bevatten.]

Het Londense museum heeft ook een overzicht samengesteld van de historische archieven, die nog altijd in het bezit van de ca. 12.000 huidige loges in Engeland te vinden zijn. Dit leverde maar liefst 120.000 vermeldingen op, een onderzoekshulpmiddel van onschatbare waarde. De gegevens zijn nog niet online, maar op aanvraag worden per e-mail inlichtingen verstrekt over de beschikbaarheid van archieven in een bepaalde regio: libmus@freemasonry.london.museum.

100 jaar loge Rakoczy in Den Haag

2011-03-01T19:49:00.000+01:00

Dit jaar bestaat de Haagse vrijmetselaarsloge ‘Rakoczy’ honderd jaar. Ze werd opgericht als loge van de Internationale Orde der Gemengde Vrijmetselarij 'Le Droit Humain', maar scheidde zich na enkele jaren hiervan af om met andere loges het Nederlandsch Verbond van Vrijmetselaren te vormen. De loge was in Den Haag gevestigd in de theosofen- en vrijmetselaarstempel, gebouwd door de bekende architect K.P.C. de Bazel, welke nu deel uitmaakt van het Museum voor Communicatie. Bestuurslid Elly Keus schreef ter gelegenheid van het komende jubileum het boek In de voetsporen van Rakoczy, dat op 26 maart a.s. zal worden gepresenteerd. Belangstellenden kunnen op de uitgave voorintekenen via de website van de uitgever: http://www.steensplinter.nl/.

Esswe nieuwsbrief

2011-03-01T19:42:00.000+01:00

De nieuwste aflevering van de nieuwsbrief van de European Society for the Study of Western Esotericism is verschenen. Ze bevat interviews, congresaankondigingen en ander nieuws uit het academische vakgebied. De nieuwsbrief is online te lezen via deze link.

Steiner in de KB

2011-03-01T19:37:00.000+01:00

In het kader van de 150ste geboortedag van Rudolf Steiner, besteedt Koninklijke Bibliotheek aandacht aan haar collectie relevante antroposofische en andere esoterische literatuur. Zie deze link.

In memoriam: André Hanou (1941-2011)

2011-02-10T20:33:00.002+01:00

Op de blog van Herkauwer staat een treurig, maar helaas niet onverwacht bericht: op 8 februari j.l. is prof. André Hanou overleden. Op het internet verschijnen steeds meer ‘in memoriams’, waaruit duidelijk wordt hoezeer hij als onderzoeker, schrijver en docent anderen heeft geinspireerd. Graag vermelden wij in bijzonder zijn bijdragen aan de studie van de vrijmetselarij:

Hanou studeerde filosofie, theologie en Nederlands. Hij promoveerde in 1988 aan de Universiteit Nijmegen op het proefschrift De Sluiers van Isis. Johannes Kinker als voorvechter van de Verlichting, in de vrijmetselarij en andere Nederlandse genootschappen. Dit markeerde het begin van een specialisatie in de Nederlandse literatuurgeschiedenis van de Verlichting. Tussen 1992 en 1998 publiceerde hij artikelen over zijn onderzoek van 18de-eeuwse logearchieven in Thoth, studieblad voor vrijmetselaren, waaronder de reeks ‘Beelden der vrijmetselarij’. En in het artikel ‘De loge parterre’ (in: ‘Een stille leerschool van deugd en goede zeden’. Vrijmetselarij in Nederland in de 18e en 19e eeuw, 1995) vroeg hij aandacht voor het ontbreken van standaardbronnen en statistische gegevens voor het (toen nog nieuwe) vakgebied. Dat overzicht is nog altijd even actueel.

Lange tijd werkte Hanou aan de UvA, waar hij uiteindelijk in 1989 universitair hoofddocent zou worden. Samen met zijn vrouw, Rietje van Vliet, richtte hij in 1994 de uitgeverij Astraea op. In eigen beheer verscheen daar onder meer de bundel Onder de Acacia. Studies over de Nederlandse vrijmetselarij en vrijmetselaarsloges (1997). Hanou nam actief deel aan de academische studiegroep voor westerse esoterie, Aries-Nederland, waarvan enkele leden later de stichting OVN zouden oprichten. In 2000 werd hij aangesteld bij de Radboud Universiteit in Nijmegen als hoogleraar Oudere letterkunde Nederlands. Van zijn hand verscheen in die periode: De Naakte Waarheyt der Vrije Metselaars. Teksten van de 18de eeuwse schrijver Jacob Campo Weyerman over de Vrijmetselarij (2004).

Voor sommige hoogleraren markeert het emeritaat de afsluiting van hun productieve periode. Maar sinds dat moment voor Hanou aanbrak in 2006, kabbelde de stroom publicaties onvermoeid voort. In 2007 startte hij de Herkauwer blog, waarop hij vrijwel dagelijks zijn expertise en tips over spannende ontdekkingen in bibliotheken of nieuw verschenen boeken deelde. De bezoekersteller haalde bijna 35.000 hits. Ook toen duidelijk werd dat een ziekte een einde aan zijn werkzaamheden zou maken, schreef hij gewoon door. Kenmerkend voor zijn bevlogenheid was, dat hij in zijn archief aangetroffen notities nog snel in columns verwerkte, om een nieuwe generatie onderzoekers aan te sporen deze onderwerpen op te pakken.

Vanaf de oprichting van de Stichting OVN in 2001 was Hanou hierbij zijdelings betrokken, onder meer als spreker op onze congressen en lid van de beoordelingscommissie voor beursaanvragen. Voor de uitnodiging om tot het bestuur toe te treden moest hij vanwege werkdruk steeds bedanken, totdat hij hiervoor in 2009 eindelijk de tijd vond. Ons bestuur was daar ontzettend blij mee, omdat hij een stimulerende visie op de stichtingsactiviteiten had en veel humor in vergaderingen bracht. Door ziekte was zijn bijdrage helaas van korte duur, maar spreekwoordelijk krachtig. We zullen hem enorm missen. Op initiatief van Hanou zelf zal de OVN binnenkort een bundel uitbrengen, waarin zijn artikelen over vrijmetselarijgeschiedenis worden gebundeld.

Vrijmetselarij op tv in 'Verborgen Verleden'

2011-02-01T09:50:00.010+01:00

Het televisieprogramma Verborgen Verleden van de NTR volgt bekende Nederlanders bij het onderzoek naar hun familiegeschiedenis, in navolging van het BBC-programma 'Who do you think you are?'. De stichting OVN werd in 2010 benaderd met het verzoek om mee te werken aan een van de afleveringen, omdat in de besproken stamboom zowel een man als een vrouw werden gevonden die vrijmetselaar waren. Naast de OVN werden ook de hoofdbesturen van de betreffende vrijmetselaarsorganisaties benaderd om achtergrondinformatie te geven. We verklappen nog niet welke bekende Nederlander in het programma centraal staat, maar wel dat u op 13 februari 2011 (21.05 uur, Nederland 2) moet kijken...

Nieuwe publicaties

2011-01-18T20:02:00.001+01:00

- Máire Fedelma Cross, Gender and Fraternal Orders in Europe, 1300-2000, Palgrave MacMillan, 2010, verkrijgbaar als e-book. Over de rol van vrouwen in vrijmetselarij en verwante organisaties, met artikelen van bekende onderzoekers op het vakgebied, waaronder Andrew Prescott, Robert Peter en Andreas Onnerfors.

- Deel twee van het Journal for Research into Freemasonry and Fraternalism is uit! Inhoudsopgave en bestellingen via de website van de uitgever: Equinox.

- Brian s. Gaona, Through the Lens of Freemasonry: The Influence of Ancient Esoteric Thought on Beethoven’s Late Works, dissertatie University of Illinois at Urbana-Champaign, 2010. Volledig online te raadplegen.

- S. Kantrowitz, '"Intended for the better government of man": The political history of African American freemasonry in the era of emancipation', Journal of American History 96 (2010) 4, 1001-1026.

- Joachim Berger, 'European Freemasonries, 1850-1935: Networks and Transnational Movements', 2010. Online te raadplegen op de website van het EGO/European History Online project, dat interculturele uitwisseling in kaart brengt. Nog twee andere publicaties over vrijmetselarij zullen in 2011 uit dit project voortkomen.

- Het Franse studietijdschrift over vrijmetselarijgeschiedenis, Renaissance Traditionnelle, heeft een nieuwe website. Hierop zijn een inhoudsopgave van oude nummers en downloads van enkele artikelen te vinden, als ook columns van de redacteurs, waaronder Pierre Mollier. Zie: http://www.renaissancetraditionnelle.org/.

Adoptieloges

2010-12-17T22:15:00.000+01:00

Trouwe lezers van deze blog weten dat de Stichting OVN onderzoeksbeurzen beschikbaar stelt aan studenten, promovendi en senior onderzoekers, die zich richten op de geschiedenis van de vrijmetselarij en verwante stromingen. Wie nog een mooi onderwerp zoekt voor een onderzoek, verwijzen we graag naar deze tip van Herkauwer.

Update Bibliotheca Philosophica Hermetica: kerncollectie naar KB

2010-12-16T23:12:00.000+01:00

Het ministerie van OCW heeft de Koninklijke Bibliotheek verzocht onderdak te bieden aan de kerncollectie van de Bibliotheca Philosophica Hermetica. Het formele persbericht is hier te vinden.
De online petitie van de leerstoel GHF tot behoud van de collectie heeft in korte tijd meer 5500 handtekeningen van internationale studenten, onderzoekers en geinteresseerden opgehaald. Tekenen kan nog!

Update toekomst CMC

2010-11-27T15:25:00.001+01:00

Eerder deden we in deze nieuwsbrief verslag van de plannen van het Grootoosten der Nederlanden om haar erfgoedcollectie, ondergebracht in het Cultureel Maçonniek Centrum te Den Haag, te verhuizen naar elders in het land. Dit plan stuitte op veel weerstand, zowel onder leden van Haagse loges als bij wetenschappers en erfgoedspecialisten, omdat het de collectie zou losrukken uit haar historische, culturele en academische context.
Inmiddels heeft de Orde een nieuwe Grootmeester en wellicht ook een nieuw beleid, want de huisvestingscommissie meldt in haar berichtgeving:

- 'bij nader inzien [verdient] de mogelijkheid van vestiging van de hoofdzetel van de Orde in Den Haag heroverweging: de historische band van de Orde - en het Cultureel Maçonniek Centrum - met die stad is een sterk argument';
- 'de eis ‘geen bestaand logegebouw’ [is] al te beperkend gebleken. [...] de vorderende plannen - samen met Stadsherstel - om het ‘historische’ logegebouw [te Amsterdam] te behouden door een passende medegebruiker te interesseren, zijn goede redenen om ook de optie Vondelstraat een tweede kans te gunnen'.

Hopelijk zullen de Haagse loges en het hoofdbestuur actief ingaan op de door de Haagse erfgoedinstellingen getoonde interesse en geboden handreiking, en zo tot een passend plan voor behoud van de collectie te Den Haag zullen komen.
In juni 2012 valt uiteindelijk de beslissing, maar eerst volgt nog een tussenrapportage op de jaarvergadering van loges in juni 2011.

NB: Middels de enquete in de rechterkolom van deze pagina kunt ook u uw mening te geven over de verhuisplannen.

Redt de Bibliotheca Philosophica Hermetica !

2010-11-27T15:24:00.000+01:00

De Bibliotheca Philosophica Hermetica te Amsterdam is een van de belangrijkste studiecollecties voor studenten en onderzoekers op het gebied van de westerse esoterie, waartoe ook de vrijmetselarij wordt gerekend. De collectie heeft niet alleen een grote waarde voor de internationale wetenschap, maar is tevens een onmisbaar deel van het Nederlandse culturele erfgoed. Helaas wordt ze (opnieuw) bedreigd met opheffing en verkoop. De stichting OVN steunt de petitie tot behoud van de collectie: http://www.ipetitions.com/petition/ritmanlibrary/. Deze petitie is een initiatief van de leerstoel ‘Geschiedenis van de Hermetische filosofie en verwante stromingen’ aan de Universiteit van Amsterdam. Klik op de link voor meer informatie.

Nieuwe publicaties

2010-11-27T14:25:00.001+01:00

- Harald Schrefler, Der Papst und die Freimaurer. Ein wissenschaftlicher Diskurs, (Edition zum rauhen Stein, Vol. 13) Studien Verlag, Innsbruck 2010, ISBN 978-3-7065-4991-2, 352 pag., € 33,-. De katholieke kerk heeft sinds de stichting van loges in de 18de eeuw weerstand geboden tegen de vrijmetselarij. Dit boek bespreekt de daarachterliggende overwegingen, en geeft de visies van zowel prominente vrijmetselaren als geestelijken op het onderwerp.

- Petri Mirala, 'Masonic sociability and its limitations: the case of Ireland', in: James Kelly & Martyn J. Powell (eds.), Clubs and Societies in Eighteenth-Century Ireland, Four Courts Press, 2010, ISBN: 978-1-84682-229-2, 496 pag, € 49,50.

- James Stevens Curl, Freemasonry & the Enlightenment: Architecture, Symbols and Influences, ISBN 978-1-905286-45-4, ca. 384 pages, Historical Publications, te verschijnen in 2010. Het boek is een vervolg op The Art & Architecture of Freemasonry (1991) van dezelfde auteur en verbreedt het thema. Voor informatie over een voorintekeningsaanbieding: richardson@historicalpublications.co.uk.

- Papeles de Masoneria IV, CIEM, Zaragosa 2010, € 12,-. Dit nummer bespreekt de huidige situatie van de vrijmetselarij in globale context: de orde staat om allerlei redenen onder druk, waardoor ze gedwongen wordt tot zelfbeschouwing en keuzes voor traditie of moderniteit.

- Geen nieuwe publicatie, maar wel vermelding waard is: Darius A. Spieth, Napoleon's Sorcerers: The Sophisians, University of Delaware Press 2007, ISBN: 978-0-87413-957-0, € 65,-. Gedurende Napoleon's heerschappij werden in Franse vrijmetselaarskringen rituelen opgevoerd, waarvan wel werd gezegd dat ze terug zouden gaan tot de Egyptenaren. Dit boek bespreekt het culturele en intellectuele milieu waaruit een van de pseudo-Egyptisch geheim genootschap: de Heilige Orde der Sophisten, gesticht in Parijs in 1801. Leden waren militairen, Egyptologen en andere wetenschappers, schrijvers en kunstenaars die onderdeel waren van Napoleon's campagne in Egypte (1798-1801). Later werden leden geworven uit de Parijse artiestenwereld. Het boek bevat fraaie illustraties uit het Gouden Boek, een rijk geillustreerd manuscript van Marie-Nicolas Ponce-Camus (student van Jacques-Louis David). Ondergrondse doolhoven, grotten, pyramides en tempels werden gebruikt om Egyptische inwijdingsriten te doen herleven.

- Andrew Pink, 'A music club for freemasons: Philo-musicae et -architecturae societas Apollini', London, 1725-1727, Early Music 2010, online raadplegen via deze link.

- Herkauwer meldt op zijn blog 'Een nieuw soort loge? (1781)', verwijzend naar de (para-maconnieke?) Orde van St. Peter.

- Andreas Onnerfors, 'Freimaurerei und Ofiziertum im 18. Jahrhundert', verschenen in het tijdschrift Militär und Gesellschaft, kosteloos te downloaden via: http://pub.ub.uni-potsdam.de/volltexte/2010/4311/.

Onderzoeksbronnen online

2010-11-27T14:06:00.000+01:00

- Het Instituut voor de studie van Duitse Aristocratie heeft alweer enige tijd geleden een lijst gepubliceerd van aristocraten die lid waren van de vrijmetselarij. Als smaakmaker voor deze publicatie, heeft men alleen een ledenlijst van loge Zu den drei Weltkugeln vanaf 1817 online gezet. Ze is te raadplegen via deze link.
- De Britse studieloge Quatuor Coronati heeft haar website vernieuwd. Hierop is ook informatie te vinden over het bekende studietijdschrift Ars Quatuor Coronati. Een aantal artikelen is als downloads beschikbaar via deze link.

- De Bibliotheek der Nederlandse Letteren is een website met een zeer groot aantal gedigitaliseerde publicaties uit de Nederlandse literaire en wetenschappelijke geschiedenis. Recentelijk zijn de jaargangen van het Documentatieblad van de Werkgroep Achttiende Eeuw toegevoegd, waarin diverse artikelen over vrijmetselarij zijn opgenomen.

Vacatures en prijzen

2010-11-27T14:03:00.000+01:00

ESSWE prijs
Iedere twee jaar reikt de European Society for the Study of Western Esotericism een prijs uit voor het beste proefschrift op het vakgebied van de westerse esoterie. In aanmerking komen proefschriften, die zijn voltooid tussen 1 januari 2009 and 1 maart 2011. De prijs bestaat uit een geldbedrag (€ 500) en een certificaat, en wordt uitgereikt bij het ESSWE congres in Hongarije op 6-10 juli 2011. Daarnaast wordt het proefschrift aanbevolen voor publicatie in de ARIES boekenreeks.
Nominaties kunnen worden ingediend bij Andreas Kilcher (ETH, Zürich, akilcher@ethz.ch) voor 1 maart 2011. Lees het reglement op de ESSWE website.

Fellowship UCLA
De Universiteit van Californie in Los Angeles (UCLA) en een maconniek studiefonds stellen een 'fellowship' (onderzoeksplaats voor een postdoc) beschikbaar voor de periode van 1 september 2011 tot 31 augustus 2012. In aanmerking komen recente promovendi met een interesse in 'civil society', broederschaps- en vrijmetselarijgeschiedenis. De beurs bestaat uit een bedrag van $50000, kantoorruimte en een bescheiden verhuisvergoeding. Van de kandidaat wordt verwacht dat deze twee relevante collegereeksen zal verzorgen in overleg met prof. Margaret C. Jacob, een bekende onderzoeker op het vakgebied. Meer informatie is te vinden op de website: http://www.freemasonryandcivilsociety.ucla.edu/. Aanmeldingen met cv en drie aanbevelingsbrieven kunnen worden gezonden aan prof. Margaret Jacob, Bunche Hall, UCLA, Los Angeles, CA 90095 voor 10 januari 2011.

Essayprijs
Het Maçonnieke Studiecentrum Fernando Pessoa verstrekt jaarlijks een prijs aan auteurs van academische artikelen en andere onderzoeksverslagen op het vakgebied van de vrijmetselarij. In aanmerking komen artikelen in de Portugese, Spaanse, Engelse of Franse taal. De deadline is 22 december 2010. Meer informatie: alvaro.carva[at]cgd.pt.

Congres: The Philanthropy Files

2010-11-27T14:00:00.000+01:00

Het jaarlijkse congres van de British Records Association (BRA) heeft dit jaar als thema The Philanthropy Files: records of charities and their uses en zal plaatsvinden in The Library and Museum of Freemasonry in Londen op 7 december 2010. Zowel archivisten als onderzoekers uit andere disciplines bespreken de geschiedenis van liefdadige instellingen. Zo zal Susan Snell een overzicht presenteren van de betrokkenheid van de vrijmetselarij bij liefdadige instellingen aan de hand van beschikbare bronnen uit de collectie van het museum. Informatie en registratie uitsluitend via de BRA website.

Call for papers

2010-09-02T16:06:00.004+02:00

Voor het congres The Visual and the Symbolic in Western Esotericism, dat van 6 tot 10 juli 2011 aan de Universiteit van Szeged (Hongarije) wordt georganiseerd, is een call for papers uitgegaan. Het congres wordt georganiseerd door de European Society for the Study of Western Esotericism in samenwerking met de universiteit. Meer informatie en het indienen van voorstellen (deadline 15 november 2010) via: György E. Szönyi, geszonyi@lit.u-szeged.hu.

Willem IV vrijmetselaar?

2010-09-02T15:13:00.003+02:00

Het Instituut voor Nederlandse Geschiedenis heeft de boedelinventarissen van het Huis van Oranje (1576-1795) alweer enige tijd geleden op haar website toegankelijk gemaakt. online. Zoeken naar de term 'vrijmetselarij' levert één treffer op. De ‘Inventaris van kleren en kostbaarheden van Willem IV' uit 1750 vermeldt:

‘No. 359: 1 plaque emaille sur cuivre, faite a Berlin, et representant un loge des francs-macons’
[= Nr. 359. 1 (wand)decoratie van emaille op koper, gemaakt te Berlijn, voorstellende een vrijmetselaarsloge].

Deze vermelding versterkt wellicht het argument van diverse onderzoekers, die stellen dat Willem IV zelf vrijmetselaar was. Zie bijvoorbeeld Jan Snoek, 'Orange-Nassau', in: Eric Saunier (ed.): Encyclopédie de la Franc-Maçonnerie, Paris 2000, pp. 624-625.

Martines de Pasqually

2010-09-02T14:50:00.005+02:00

Naar aanleiding van de 300ste geboortedag van Martines de Pasqually wordt in Marseille op 18 en 19 september 2010 een congres aan zijn deze belangrijke historische figuur gewijd. Het volledige programma is te vinden op http://institut-eleazar.blogspot.com/.

Congres: Vrijmetselarij en Verlichting

2010-09-02T14:22:00.006+02:00

De Pierre-Théodore Verhaegen leerstoel voor vrijmetselarij en vrijdenkerijg aan de Vrije Universiteit Brussel organiseert op 9 en 10 december 2010 een congres rond het thema: Freemasons and Enlightenment: Radicalism Contested? Vanuit verschillende vakgebieden belicht een internationale groep sprekers het belang van maçonnieke organisaties en vooraanstaande vrijdenkers in verschillende landen binnen de context van de Verlichting. Sommige onderzoekers, waaronder Jonathan Israel, zien Spinoza als een sleutelfiguur in de Verlichting in haar meest radicale vorm. Welke rol speelden vrijmetselaren in de historische ontwikkeling: steunden zij radicale nieuwe ideeen of zetten zij zich hier juist tegen af? Sommige onderzoekers zien vrijmetselarij als een randverschijnsel of hindernis in de ontwikkeling van de moderne samenleving. Het congres wil een aanzet geven tot debat en aanknopingspunten met actuele kwesties bieden. Het programma omvat de volgende sprekers:

- The Enlightenment and Freemasonry: A Critical Enquiry, Prof. Dr. Margaret Jacob, University of California, USA;

- L’illusion radicale – La 'camera obscura' des Lumières, Prof. Dr. Charles Porset, Centre National de la Recherche Scientifique, Paris, France;

- Radicalisme d'origine ou malentendu fondateur? La franc-maçonnerie dans les premiers pamphlets anti-maçonniques (1738-1742), Prof. Dr. Roger Dachez, Université Paris III-Denis Diderot, France;

- Russian freemasonry. A peculiar mixture of Aufklärung and Erleuchtung, Dr. Ton de Kok, University of Amsterdam, Netherlands;

- Libre pensée et idée de Lumières dans la Nahdha arabe: Le cas d’Adib Ishaq (1856-1884), Prof. Dr. Abdelaziz Labib, Université de Tunis El-Manar, Tunisia;

- The Radical Enlightenment's Critique of Freemasonry: from Lessing to Mirabeau, Prof. Dr. Jonathan Israel, Institute for Advanced Study, Princeton, USA;

- English freemasonry during the Enlightenment: how radical, how conservative?, Prof. Dr. Cécile Revauger, Université Michel de Montaigne-Bordeaux 3, France;

- Les Illuminés de Bavière, une franc-maçonnerie "radicale"?, Prof. Dr. Jean Mondot, Université Michel de Montaigne-Bordeaux 3, France;

- Cosmopolitanism versus conflicting local and national identities in the Habsburg territories. Masonic networks and their political involvement under Joseph II, Dr. Tristan Coignard, Université Michel de Montaigne-Bordeaux 3, France;

- Enlightenment, either way!, Drs. Gerard Bonneke, Nijmegen, Netherlands;

- Radicalism and Extremism are mutually exclusive, Prof. Dr. Ludo Abicht, University of Antwerp, Belgium.

Plaatsen zijn beperkt, de deadline voor aanmelding is 1 december 2010. Kosten € 15 voor studenten/€ 30 overige deelnemers. Aanmelding en informatie: Kees.Veenstra@vub.ac.be.

Oproep Vrije Timmerlieden

2010-08-04T21:55:00.000+02:00

Onderzoeker Elly C.E. Blauw wil de geschiedenis van de Orde der Vrije Timmerlieden in Nederland in kaart brengen. Van deze aan vrijmetselarij verwante broederschap is uit publicaties van Dick van Peype in de jaren ’50 en ’70 bekend, dat ze in 1760 een loge in Maastricht oprichtte en ruim tien jaar later een loge te Leiden had, die in contact stond met de vrijmetselaarsloge La Vertu. Over de geschiedenis van deze Orde, haar loges in andere Nederlandse steden en de vindplaats van haar archieven, is tot nu toe weinig bekend. Hoog tijd dus om dit kennishiaat in te vullen.
Vakgenoten en geïnteresseerden, die bekend zijn met relevante documenten of informatie, worden verzocht om contact op te nemen met de onderzoekster. Dat kan via: info@stichtingovn.nl.

Nieuw samenwerkingsverband

2010-08-04T17:14:00.005+02:00

In het tijdschrift Ken U Zelven vonden we het volgende bericht: '

Op 1 juni j.l. tekenden de Grootmeesters van de Reguliere Grootloge van Belgie en de Orde van Vrijmetselaren onder het Grootoosten der Nederlanden een Convenant om binnen één jaar een bureau op te richten om de wetenschappelijke bestudering van maçonnieke bronnen in het Nederlandse taalgebied te stimuleren en uit te breiden. Daarbij zal dit bureau ondersteunend functioneren voor de de Leerstoel voor vrijmetselarijgeschiedenis aan de Universiteit Leiden.

Terecht merkt de schrijver van het bericht op, dat het curieus is dat statutair zal worden vastgelegd, dat het wetenschappelijk bureau zal worden ontbonden indien een van de participerende organisaties de erkenning als reguliere Grootmacht zou verliezen. Daarmee wordt bedoeld: niet langer door de Grand Lodge of England als reguliere vrijmetselaarsorde wordt erkend; een erkenning die sinds de 18de eeuw onder meer gebaseerd is op het beperken van het lidmaatschap tot uitsluitend mannelijke leden).
Er bestaan reeds diverse internationale en nationale samenwerkingsverbanden tussen universitaire onderzoekscentra, erfgoedinstellingen en onderzoekers op het vakgebied, waarbij ook irreguliere Orden (met zowel mannelijke als vrouwelijke leden) en hun musea betrokken zijn. In academische kringen wordt bewust geen voorkeur uitgesproken voor onderzoek naar, door of met reguliere of irreguliere vrijmetselarij. Alle verschijningsvormen van vrijmetselarij zijn in historisch verband interessant en onderzoek moet altijd op volstrekt onpartijdige basis kunnen plaatsvinden. Het uitspreken van een voorkeur voor 'regulariteit' past niet in het beoogde 'wetenschappelijke' streven.

[Bron: Ken U Zelven, nr. 7-2010, bericht van Louis van Koert van loge Concordia ad Libertatem]

Vrijmetselarij in oude kranten

2010-07-15T13:16:00.003+02:00

De Koninklijke Bibliotheek heeft een database met kranten uit de periode 1615-1995 toegankelijk gemaakt. Dit maakt het mogelijk in deze kranten op trefwoord te zoeken, bijvoorbeeld 'vrijmetselarij'. Die zoekactie levert onmiddellijk een lijst met nieuwsberichten uit eigen land op, maar ook informatie over ontwikkelingen in het buitenland en advertenties van uitgevers voor publicaties over vrijmetselarij. Kortom, een zeer belangrijke nieuwe onderzoeksbron. Website: http://kranten.kb.nl/

Toekenning OVN-onderzoeksbeurs

2010-07-02T15:04:00.004+02:00

De stichting OVN heeft in juli 2010 een onderzoeksbeurs toegekend aan Joyce Stoffelsma, studente wijsbegeerte en westerse esoterie aan de Universiteit van Amsterdam. De beurs is bestemd voor een stageproject, gericht op de inventarisatie van het historische archief van de Nederlandse Federatie van de Internationale Orde der Gemengde Vrijmetselarij 'Le Droit Humain'. Door het opstellen van een professionele archiefinventaris zal het archief uit de periode 1904-1945 in de toekomst beter toegankelijk worden voor onderzoek. Het project wordt mogelijk gemaakt door medewerking van zowel Le Droit Humain, als het Haags Gemeentearchief. Zie de eerdere berichten op deze blog voor meer informatie. Stagebegeleider is dr. Marco Pasi (leerstoel Geschiedenis van de Hermetische filosofie en verwante stromingen) aan de Universiteit van Amsterdam.

Uitstel beslissing CMC

2010-06-25T12:17:00.004+02:00

Eerder vroegen we op deze blog aandacht voor de controversiële verhuisplannen van de Orde van Vrijmetselaren onder het Grootoosten der Nederlanden, welke haar historische verzamelingen in het Cultureel Maçonniek Centrum te Den Haag raken.
De meest recente berichten van het hoofdbestuur van de Orde maakten melding van een mogelijke locatie te Utrecht, waarvoor de plannen echter in een te prematuur stadium waren om aan de jaarvergadering te kunnen voorleggen. Het onderwerp werd daarom van de agenda voor de jaarvergadering van de leden gehaald, wat betekent dat de beslissing is uitgesteld tot de jaarvergadering van 2011 (of een tussentijds uitgeschreven ledenvergadering).

Voorafgaand aan de vergadering zond de stichting OVN een brandbrief aan de Haagse erfgoedsector, als ook aan alle loges van het Grootoosten. Hierop kwamen positieve reacties van diverse Haagse erfgoedinstellingen, die met de Haagse loges mee willen denken over een geschikte locatie en meer gepaste toekomstplannen. Ook vele loges reageerden positief, en gaven aan onvrede te hebben met het hoofdbestuursbeleid.
Inmiddels is ook een nieuw hoofdbestuur gekozen, dat nu de kans heeft om met een frisse blik naar de kwestie te kijken. Hopelijk ziet dit bestuur wel in, hoe belangrijk het is dit nationale erfgoed in haar cultuurhistorische context en wetenschappelijke infrastructuur in Den Haag te behouden, en welke kansen er hier zijn om haar ambities te realiseren in samenwerking met de Haagse erfgoedsector.

Via de korte enquete bovenaan deze blog kunt ook u uw mening op de situatie geven.

[Afbeelding: Het Cultureel Maçonniek Centrum te Den Haag, www.vrijmetselarij.nl]

Congresbundel The Expression of Freemasonry

2010-06-25T11:38:00.000+02:00

In 2008 organiseerde prof.dr. Malcolm Davies namens de leerstoel vrijmetselarijgeschiedenis van de Universiteit Leiden het congres 'The Expression of Freemasonry' te Den Haag. De lezingen van beide congresdagen zouden worden gepubliceerd in een bundel, maar helaas heeft het onverwachte overlijden van prof. Davies dit verhinderd. Daar de medeorganisatoren, de Universiteit Leiden en de Orde van Vrijmetselaren onder het Grootoosten der Nederland, dit project niet weer oppikten, heeft de stichting OVN aangeboden dit te doen. Dankzij vriendelijke medewerking van de sprekers van destijds, zal in 2010 alsnog een bundel met een selectie van de lezingen kunnen verschijnen als een passend eerbetoon aan Davies' betekenis voor het vakgebied. Meer informatie volgt.

Congres CMRC

2010-06-25T11:34:00.000+02:00

Het Canonbury Masonic Research Centre in Londen organiseert haar 12de jaarlijkse congres, dit maal over het thema ‘Anti-Masonry’. Het programma, waaraan veel bekende onderzoekers op het vakgebied deelnemen, is hier te vinden. De besproken onderwerpen lopen uiteen van de Unlawful Societies Act tot de Protocollen van Zion en fascistische attitudes tegenover vrijmetselarij.

Nieuwe publicaties

2010-06-25T11:23:00.003+02:00

- L'architecture maçonnique du 18e siècle à nos jours, tentoonstellingscatalogus Musée de la Grande Loge de France, Parijs 2010, 152 pp. Een greep uit de collecties van verschillende maçonnieke musea, particuliere en openbare verzamelingen in Europa.

- Janet Burke/Margaret Jacob, 'Les premières francs-maçonnes au siécle des Lumiéres', Monde Maçonnique I, Presses Universitaires de Bordeaux 2010. Eerste deel van een nieuwe serie onder redactie van prof.dr. Cécile Révauger, 190 pp., € 17,-.

- Een oudere publicatie, nu kosteloos als download beschikbaar: José Antonio Ferrer Benimeli (ed.), Masonería, política y sociedad, Centro de Estudios Históricos de la Masonería Española, 1989, via Dialnet.

- De dissertatie van OVN-bestuurslid dr. Marty Bax over theosofie en kunst in Nederland rond 1900, Het Web der Schepping, is sinds kort tegen een zeer gereduceerde prijs van slechts € 12,50 verkrijgbaar, onder meer via Bol.com. Een korte samenvatting is te vinden op de website van de auteur. Hoewel het boek de geschiedenis van de Nederlandse theosofie beschrijft, komen hierin ook dwarsverbanden met andere stromingen, zoals vrijmetselarij en spiritualisme aan de orde.

Picart

2010-05-29T14:16:00.003+02:00

De Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren (DBNL) heeft recentelijk aan haar website toegevoegd: Bernard Picart, Naaukeurige beschryving der uitwendige godtsdienst-plichten, kerk-zeden en gewoontens van alle volkeren der waereldt. In deel 6 uit 1738 werd een beschrijving van de vrijmetselarij gegeven, voorzien van de bekende prent Les Free Massons van Louis Dubourg. De tekst en prent zijn voortaan voor iedereen hier online te raadplegen.

Herkauwer

2010-05-29T11:18:00.003+02:00

Voor wie Herkauwer (nog) niet dagelijks leest, hier wat links naar zijn recente blogs, waarin vrijmetselarij ter sprake komt:
- Loge in last (1787)
- Neeltje Pater (1730-1789)
De site heeft een zoekfunctie, waarmee u ook oudere berichten over het onderwerp kunt vinden.

Oproep: Geheim Den Haag

2010-04-08T11:50:00.005+02:00

Twee Haagse kunsthistorici van bureau Kroon & Wagtberg Hansen werken aan een nieuwe publicatie in de zakboekjesreeks Den Haag rond 1900 van Uitgeverij De Nieuwe Haagsche. Dit zakboekje heeft als thema: Geheim’ Den Haag. Vrijmetselaarstempels en andere esoterische monumenten in Den Haag rond 1900. Zoals gebruikelijk is bij alle deeltjes uit deze reeks, roepen de auteurs Hagenaars en andere geïnteresseerden op om bijzondere historische gebouwen te ‘nomineren’ voor vermelding in het boekje.
In aanmerking voor dit deeltje komen bijvoorbeeld gebouwen van vrijmetselaars, spiritualisten (spiritisten), theosofen, antroposofen en andere esoterische organisaties. Voorbeelden zijn de voormalige vrijmetselaarstempel aan de Fluwelen Burgwal en het voormalige theosofengebouw in De Ruijterstraat (nu Museum voor Communicatie), de Rudolf Steiner Kliniek en de Vrije School.
Kent u andere Haagse gebouwen uit de periode ca. 1875-1940, die vanwege hun bijzondere geschiedenis als esoterisch monument gezien kunnen worden, of ‘verborgen’ symboliek in de architectuur bevatten? Weet u waar rond 1900 een bekend medium woonde of op welke locatie regelmatig seances werden gehouden? Laat het de auteurs weten! Reacties zijn welkom bij: audrey@kroonwagtberghansen.nl.

Esoterie in Den Haag

2010-04-08T11:43:00.002+02:00

Den Haag is door de eeuwen heen altijd buitengewoon ontvankelijk geweest voor allerlei esoterische stromingen. Deze materie komt aan bod in een tweetal activiteiten, georganiseerd door de Theosofische Vereniging en het Louis Couperus Museum:

- 'Sta op en wandel!', een esoterische wandeling in Den Haag onder leiding van Frank Tuinstra, zondag 18 april 2009, aanvang: 10:30, vertrekpunt Laan van Meerdervoort 1A te Den Haag, kosten: € 3,00. Aanmelding: Wim Leys, wimleys@ziggo.nl.

- 'Den Haag als esoterische hoofdstad van Nederland', lezing door dr. Caroline de Westenholz (Louis Couperus Museum), maandag 19 april 2010, aanvang: 20:00 uur, kosten: € 3,00, locatie: Theosofische Vereniging, Laan van Meerdervoort 1A te Den Haag. Aanmelding: Wim Leys, wimleys@ziggo.nl.

Brandbrief Haagse erfgoedsector

2010-03-28T14:55:00.005+02:00

De stichting OVN heeft een brandbrief verzonden aan de Haagse erfgoedsector, waarin zij wijst op het dreigende vertrek van een wereldberoemde erfgoedcollectie uit Den Haag. Via deze brandbrief worden de Gemeente en de directies van diverse Haagse erfgoedinstellingen geïnformeerd over de verhuisplannen van de Orde van Vrijmetselaren onder het Grootoosten der Nederlanden ten aanzien van haar collectie in het Cultureel Maçonniek Centrum 'Prins Frederik'.
De verhuiscommissie van de Orde heeft in haar meest recente advies gesteld, dat alleen Amsterdam en Utrecht in aanmerking komen als mogelijke vestigingsplaats voor een nieuw Nationaal Maçonniek Centrum. Dit zou een losrukken van de collectie uit haar cultuurhistorische context betekenen: de stad Den Haag, waarin zij gedurende 300 jaar organisch is gegroeid en waarmee zij historisch, fysiek en inhoudelijk onlosmakelijk verbonden is. Het zou de cultuurhistorische waarde van de collectie als geheel verminderen, haar onnodig onttrekken aan de bestaande infrastructuur van academische en erfgoedinstellingen in de regio, en een rampscenario voor de Haagse erfgoedsector betekenen.
De Haagse loges, verenigd in het Regioconvent Groot-Den Haag, hebben aangegeven de collectie voor Den Haag te willen behouden. Er zijn ook vele uitstekende alternatieven voor vestiging van een Nationaal Maçonniek Centrum in Den Haag, die door beslissingnemers nog onvoldoende zijn verkend. De brandbrief roept Gemeente en erfgoedsector op om in samenwerking met de Haagse loges, een passend alternatief te formuleren, dat op de komende jaarvergadering van de Orde haar bestuur en leden kan overtuigen.

Nieuwe aanvraagronde OVN-onderzoeksbeurs (€ 5.000,-)

2010-03-28T11:29:00.005+02:00

In het komende academische jaar stelt de Stichting OVN opnieuw een onderzoeksbeurs ter beschikking. Dit maal is de beurs beschikbaar voor een specifiek doel: de inventarisatie van het historisch archief van de Nederlandse Federatie van de Internationale Orde der Gemengde Vrijmetselarij ‘Le Droit Humain’ uit de periode 1904-1945. Werkzaamheden zullen plaatsvinden op de studiezaal van het Haags Gemeentearchief, waar het archief als tijdelijk bruikleen is ondergebracht. Het beoogde resultaat is een inventaris die voldoet aan de huidige archiefnormen, die het archief toegankelijk maakt voor onderzoek door derden.
Het project kan bijvoorbeeld door een student als afstudeerproject worden ingevuld of een meer ervaren onderzoeker de kans bieden zich verder in dit interdisciplinaire vakgebied te specialiseren.
Inhoudelijke begeleiding van de werkzaamheden wordt verzorgd door de Stichting OVN. (In verband met de privacywetgeving m.b.t. recente archieven, zal om ondertekening van een discretieverklaring worden gevraagd.)

Geïnteresseerde kandidaten worden opgeroepen om een beursaanvraag in te dienen. Zowel studenten en afgestudeerden, als promovendi en senior andere onderzoekers komen in aanmerking. Een vooropleiding archiefschool of academische specialisatie archiefwetenschap, en/of een voltooid academisch studietraject Vrijmetselarij of westerse esoterie strekt tot aanbeveling.
De beurs bedraagt maximaal € 5.000,-. Dit bedrag kan voorzien in de reis- en onkosten, en/of kosten voor levensonderhoud tijdens de inventarisatiewerkzaamheden. Aanvragen dienen voor 15 mei 2010 te worden ingediend middels een daartoe bestemd aanvraagformulier. Op alle aanvragen is het Beursreglement van de OVN van toepassing. Deze bescheiden zijn te verkrijgen via het secretariaat van de OVN, info@stichtingovn.nl.

Netwerk Esoterische Collecties Nederland

2010-03-28T10:41:00.001+02:00

In 2008 vond in de Koninklijke Bibliotheek te Den Haag een congres plaats rond het thema 'Geheime kennis. De bijzondere archieven en bibliotheken van maçonnieke en esoterische organisaties in Nederland'. Naar aanleiding hiervan bespraken de Stichting OVN, de leerstoel GHF en de Koninklijke Bibliotheek de wenselijkheid van een platform, dat zowel openbare als particuliere esoterische collecties in Nederland verenigt. Er werd een grote behoefte gesignaleerd aan kennisuitwisseling en samenwerking tussen de professionele erfgoedsector, de academische wereld en esoterische organisaties bij de zorg voor esoterisch erfgoed.
Omdat andere werkzaamheden prioriteit kregen, bleef het plan voor oprcihting van zo'n platform in de lade liggen. Sindsdien zijn er zoveel online netwerkmogelijkheden bijgekomen, dat een traditionele verenigingsvorm niet meer noodzakelijk is. De OVN nam daarom het initiatief tot de oprichting van het online Netwerk Esoterische Collecties Nederland. Lidmaatschap staat open voor beheerders van zowel openbare als particuliere esoterische collecties, medewerkers van universiteiten en andere professionele onderzoekers op het vakgebied.

Activiteiten CRFF opgeschort!

2010-03-18T11:16:00.005+01:00

Dr. Andreas Onnerfors, directeur van het Centre for Research into Freemasonry and Fraternalism aan de Universiteit Sheffield, stuurde ons de volgende mededeling:

'With the publication of the first issue of the Journal for Research into Freemasonry and Fraternalism in January 2010 the activities of the Centre for Research into Freemasonry and Fraternalism at the University of Sheffield, established in 2000, have come to a preliminary end. On March 8, faculty administration put following message on the Centers website:

The Faculty of Arts and Humanities regrets that, with effect from 1 January 2010, the activities of the Centre for Research for Freemasonry and Fraternalism are suspended for the time being.[ ]

The CRF(F) has over the past ten years contributed considerably to the vitalization of academic research into freemasonry and related fraternal organizations both in Britain and abroad. We are in this respect deeply indebted to the efforts of founding director, prof Andrew Prescott. It is intended to publish a chronological overview over Ten Years of Research into Freemasonry at the University of Sheffield later this spring.

The Academic Society for Research into Freemasonry and Fraternalism (ASRFF) will immediately take over some core functions from the CRFF, such as the publication of a newsletter or the edition of the academic journal JRFF.
The Society is under formation and experienced already a serious blow with the tragic death of its intermediary president, prof Malcolm Davies, who passed away unexpectedly in February 2010. With the Leiden chair empty and the CRFF in hibernation, academic research at the moment and for the foreseeable future will be carried out by single academics based at single universities across the world.
This increases the need for cooperation of various initiatives such as the organization of conferences, e.g. the next International Conference on the History of Freemasonry that will take place in Alexandria, VA in late May 2011 and to which we currently are recruiting the Academic Committee. The ASRFF has created a temporary website that will be continually updated.'

De OVN steunt natuurlijk de ASRFF en roept haar leden en collega's om hetzelfde te doen. Studenten en onderzoekers kunnen lid worden van de ASRFF en een abonnement op het tijdschrift nemen, zodat de organisatie verder kan groeien en meer substantiele steun aan het vakgebied kan bieden. Voorts pleit de OVN voor oprichting van vergelijkbare, academische organisaties voor de studie van de vrijmetselarij in ieder land (zoals de OVN in Nederland), waarvoor de ASRFF als internationale koepel kan fungeren. Dat zou het werk van studenten en onderzoekers steunen en fondsen voor onderzoek beschikbaar maken - onafhankelijk van de wisselende interne politiek van universiteiten en vrijmetselaarsorganisaties.

Promotie Floor Meijer

2010-02-28T13:09:00.003+01:00

Op 26 february verdedigde Floor Meijer haar dissertatie Wereldburgers. Vrijmetselaren en de stad Amsterdam, 1848-1906 aan de Universiteit van Amsterdam. Herkauwer was bij de promotieplechtigheid, lees zijn verslag hier.

Natuurlijk verscheen een handelseditie van Meijer's dissertatie. Dit is een van de eerste studies die de geschiedenis van Nederlandse vrijmetselarij rond 1900 belicht. Hoewel vrijmetselaren zich van oudsher binnen de loge niet bezig houden met politiek, wijzigden zij hun standpunt in de tweede helft van de 19de eeuw. De stad Amsterdam kende maatschappelijke problemen als armoede, honger en kinderarbeid, waarover in de loges en in door de loges uitgegeven tijdschriften werd gediscussieerd. Vrijmetselaren richtten zich op Charitas, liefdadigheid. Ze richtten organisaties voor blinden- en armenzorg. Deze ontwikkelingen gingen hand in hand met een verschuiving in het ledenbestand van de Orde: meer en meer burgers werden lid, van ambachtslieden tot winkeliers en docenten. Deze nieuwe leden hielden zich meer bezig met de problemen die zich in de stad afspeelden. Er ontstonden ook nieuwe contacten tussen de vrijmetselarij en andere, sociale en politieke organisaties via deze leden. Hierdoor veranderde het karakter van de Orde, die na 1900 ook nog eens concurrentie kreeg van de nieuwe, gemengde vrijmetselaarsorganisaties met zowel mannelijke, als vrouwelijke leden.

Floor Meijer, Wereldburgers. Vrijmetselaren en de stad Amsterdam, 1848-1906, Wereldbibliotheek Amsterdam 2010, ISBN 978-90-284-2321-3, paperback ca. 704 pages, € 39,90.

In memoriam: Malcolm Davies

2010-02-10T19:53:00.009+01:00

Helaas heeft ons een treurig bericht bereikt: op 9 februari j.l. is prof.dr. Malcolm Davies overleden.

Davies was muziekhistoricus, als directeur van de muziekschool verbonden aan de Internationale School in Den Haag en tevens actief als dirigent. In 1996 werd hij lid van loge De Vlammende Ster in Den Haag, waarna hij zich als onderzoeker specialiseerde in de relatie tussen vrijmetselarij en muziek.
Davies heeft in korte tijd een stimulerende bijdrage aan de ontwikkeling van het academische vakgebied geleverd. Zijn dissertatie The Masonic Muse. Songs, Music and Musicians Associated with Dutch Freemasonry: 1730–1806 verscheen in 2005 bij de Koninlijke Vereniging voor Nederlandse Muziekgeschiedenis. Hij kreeg hierna twee maal een OVN-onderzoeksbeurs toegewezen voor vervolgonderzoek naar het onderwerp, waarover hij een tweede boek voorbereidde.
Davies werd in 2007 benoemd tot hoogleraar aan de leerstoel 'Vrijmetselarij als geestesstroming en sociaal-cultureel Europees verschijnsel' aan de Universiteit Leiden. Vanuit deze leerstoel verzorgde hij colleges en organiseerde hij in 2008 een groot internationaal congres op het vakgebied, 'The Expression of Freemasonry', waarbij plannen voor nauwere samenwerking met buitenlandse leerstoelen werden gemaakt.

Davies was vanaf 2001 betrokken bij diverse OVN-activiteiten en had ook na zijn benoeming tot hoogleraar regelmatig contact met het bestuur. In 2009 werden nog plannen voor onderlinge samenwerking tussen OVN en de leerstoelen te Leiden en Amsterdam gemaakt. Met Davies verliest het vakgebied een veelbelovend onderzoeker, die zich inzette om de Nederlandse onderzoeksbijdragen ook internationaal op de kaart te zetten. Onze bestuursleden zullen hem missen, en wensen zijn familie en vrienden veel sterkte in de komende periode.

[Foto: Malcolm Davies in goede stemming bij het sprekersdiner na het OVN-congres 'Maçonnieke en Esoterische Collecties in Nederland' in 2008.]

Vacature conservator CMC

2010-01-08T16:04:00.001+01:00

De Orde van Vrijmetselaren onder het Grootoosten der Nederlanden zoekt een nieuwe conservator voor het Cultureel Maçonniek Centrum ‘Prins Frederik’ in Den Haag, waar haar historische bibliotheek, archief en museale collectie zijn ondergebracht. De advertentie is hier te vinden.
De positie kwam vrij omdat de vorige conservator, drs. Evert Kwaadgras, enige tijd geleden om gezondheidredenen moest terugtreden. Inmiddels is drs. Marijke de Vries, eerder verantwoordelijk voor de registratie van archieven, aangesteld als directeur van het CMC. Zij zal de werkzaamheden van de nieuwe conservator aansturen. Een prima moment om een sterke kandidaat uit de erfgoedsector aan te trekken, en zo de positie van het CMC in de academische en erfgoedsector naar het niveau te brengen, dat bij een collectie van dit kaliber past.
De voorkeur gaat volgens de advertentietekst uit naar kandidaten die lid zijn van de Orde of een door haar erkende Grootmacht. Laat dit de juiste man/vrouw uit de erfgoedsector niet afschrikken, want het CMC heeft echt het potentieel uit te groeien tot een van de belangrijkste Nederlandse onderzoeks- en studiecentra.

[Exterieur en expositieruimte CMC. Foto's: www.vrijmetselarij.nl]

Call for papers IAHR

2010-01-07T15:26:00.003+01:00

Allison Coudert (University of California Davis), Cathy Gutierrez (Sweet Briar College) en Marco Pasi (Universiteit van Amsterdam) organiseren een panel over het thema Western esotericism and its boundaries: Between discourses of identity and difference op het volgende IAHR congres in Toronto op 15-21 augustus 2010.
De laatste 20 jaar spreken specialisten van 'westerse' esoterie. Deze term heeft implicaties die niet expliciet zijn besproken, en nu aan de orde komen: Waarom zou esoterie als westers gedefinieerd moeten worden? Waar liggen de grenzen van dat westen? Worden Joodse en Islamitische vormen van esoterie hierbij inbegrepen en zo niet, waarom niet? Als de term 'westers' wordt losgelaten, wat zijn de alternatieven? Hoe kan de studie van esoterie een multicultureel aspect krijgen? Door historische invloeden te bestuderen of door een vergelijkende benadering te kiezen?
Contactpersoon voor informatie en het indienen van voorstellen (met cv, voor 31 maar 2010): Marco Pasi. m.pasi@uva.nl.

Congres in USA

2010-01-07T15:21:00.002+01:00

Het National Heritage Museum in Lexington (Massachussets, USA) is gastheer voor het congres 'New Perspectives on American Freemasonry and Fraternalism' op 9 april 2010. Het evenement besteedt aandacht aan de nieuwste onderzoeksresultaten op het gebied van broederschapsgeschiedenis in Amerika.
Rond 1900 waren maar liefst 250 broederschappen actief in de USA, met samen zes miljoen leden. De studie van de activiteiten van deze groepen en hun invloed op de Verenigde Staten in heden en verleden biedt nieuwe invalshoeken voor de studie van de Amerikaanse cultuur en samenleving. Sprekers zijn:

- Jessica Harland-Jacobs (University of Florida/auteur Builders of Empire: Freemasonry and British Imperialism, 1717-1927): 'Worlds of Brothers',
- Damien Amblard (City University of New York), 'French Counter-Enlightenment Intellectuals and American Antimasonry: A Transatlantic Approach, 1789-1800',
- Hannah M. Lane (Mount Allison University), 'Freemasonry and Identity/ies in 19th-
Century New Brunswick and Eastern Maine',
- Nicholas Bell (Renwick Gallery, Smithsonian American Art Museum), 'An Ark of the New Republic',
- David Bjelajac (George Washington University), 'Freemasonry, Thomas Cole (1801-1848) and the Fraternal Ethos of American Art',
- Ami Pflugrad-Jackisch (University of Michigan–Flint), 'Brothers of a Vow: Secret Fraternal Orders in Antebellum Virginia',
- Kristofer Allerfeldt (Exeter University), 'Nationalism, Masons, Klansmen and Kansas in the 1920s'.

De deadline voor registratie is 24 Maart 2010. Contactpersoon voor informatie is Claudia Roche, croche@monh.org.

Nieuwe publicaties

2010-01-07T15:14:00.003+01:00

Er staat een nieuwe Working Paper van het CRFF online. Nummer 6 in de reeks is een artikel over de geschiedenis en inhoud van de maçonnieke collectie van de Universiteitsbibliotheek Poznan. Het is hier te lezen.

De bekende publicatie van Guy Schrans, Vrijmetselaars te Gent in de XVIIIde eeuw is verschenen in een herziene, uitgebreide druk. In 1997 verscheen deze verzameling van 200 biografieen van logeleden, voorzien van sociaal-culturele context, als boek van 800 pagina's. De nieuwe versie is uitgebreid met 30 nieuwe biografieen en vele aanvullingen in de overige vermeldingen, en 600 nieuwe titels in de bibliotgrafie. Het boek is te bestellen bij het Liberaal Archief (€ 49 plus verzendkosten).

Jaap Kloosterman was zo vriendelijk ons te wijzen op de pdf-versie van zijn bijdrage aan de sessie ‘Auf der Suche nach der Zivilgesellschaft’ van het congres van het Duitse Instituut voor Geschiedenis te Moskou in 2009: Hidden Centres: The Rise and Fall of the Secret Societies.

Musée de la Franc-Maçonnerie

2009-11-22T22:02:00.003+01:00

Het Museum van het Grand Orient de France in Parijs zal in februari 2010 formeel haar naam veranderen in Musée de la Franc-Maçonnerie (Museum van de vrijmetselarij). Het museum, dat in 2010 na een grote renovatie zal heropenen, wordt dan onderdeel van de Musées de France, erkend door het Ministerie van Cultuur. Meer informatie is te vinden op de nieuwe website: www.museedelafrancmaconnerie.org.
De naamsverandering markeert een belangrijke overstap richting de algemene erfgoedsector, welke de Library and Museum of Freemasonry in Londen al enige jaren geleden heeft gezet. (Wellicht kan dit het hoofdbestuur van het Grootoosten der Nederlanden inspireren, dat zich momenteel beraadt op de toekomst van haar historische collecties...)

Kopie Francken MS ontdekt

2009-11-19T16:25:00.003+01:00

De redacteur van de maçonnieke website Pietre-Stones, meldt de herontdekking van een kopie van het bekende Francken Manuscript met de rituelen van de Rite de Perfection uit 1783 in Lahore, Pakistan. Informatie is te vinden op de Pietre Stones website.
Er zijn diverse transcripten in circulatie gebracht, een waarvan te bekijken is op Google Books.

Nieuwe aanstelling prof. Prescott

2009-11-19T16:24:00.001+01:00

Prof. Andrew Prescott zal binnenkort zijn aanstelling bij de Universiteit Lampeter neerleggen. Per 1 januari 2010 is hij aangesteld als directeur van de afdeling onderzoek van het Humanities Advanced Technology & Information Institute aan de Universiteit Glasgow in Schotland. Deze transfer stelt prof. Prescott in staat om (opnieuw) een bijdrage te gaan leveren aan de geschiedenis van de vrijmetselarij. Meer informatie is te vinden op de website van de Universiteit Glasgow.

Postdoc Fellowship UCLA

2009-11-19T15:31:00.005+01:00

De Universiteit van California in Los Angeles (UCLA) en de Grootloge van California maken een postdoc onderzoeksplaats van één jaar mogelijk. Een recent gepromoveerd onderzoeker kan hiermee van september 2010 tot juni 2011 aan de UCLA verblijven. Hij/zij zal een collegereeks in Amerikaanse of Europese geschiedenis in relatie tot de vrijmetselarij doceren en samenwerken met een assistent onderzoeker. Aangeboden worden een stipendium van 50.000 dollar, werkruimte en verhuisvergoeding. Kandidaten kunnen een cv met drie aanbevelingsbrieven richten aan Prof. Margaret C. Jacob voor 15/12/2009.

Studiedag vrijmetselarij en Jacobieten

2009-11-19T14:50:00.004+01:00

Op 5 december 2009 organiseert de Universiteit Paris IV Sorbonne in samenwerking met het tijdschrift Politica Hermetica een studiedag: La Franc-Maçonnerie et les Stuarts au XVIIIe siècle, stratégies politiques, réseaux, entre mythes et réalité. Sprekers zijn:

- Michel Duchein, 'Le contexte politico religieux dans l’Angleterre des derniers Stuarts: de Jacques II aux hanovriens',
- Steve Murdoch, 'Jacobites and Hanoverians: British Freemasons in their Scandinavian Context',
- Jean-Marie Mercier, 'Les origines jacobites de la franc-maçonnerie avignonnaise, une mythologie historique à repenser',
- Jose-Antonio Ferrer-Benimelli, 'La présence de la maçonnerie jacobite à Madrid et à Rome',
- Robert Collis, 'L’influence des Jacobites sur le développement de la maçonnerie en Russie',
- Pierre-Yves Beaurepaire, 'Le Parnasse de Chaulnes, et l’Art royal, peut-on parler d’une franc-maçonnerie jacobite au XVIIIe siècle ?'.

Tentoonstelling: anti-vrijmetselarij

2009-11-19T13:42:00.005+01:00

The National Heritage Museum in Lexington (USA) heeft een nieuwe tentoonstelling geopend: Freemasonry Unmasked! Anti-Masonic Collections in the Van Gorden-Williams Library and Archives. Het museum, gesticht en gesteund door de 32º Scottish Rite Freemasons in the Northern Masonic Jurisdiction of the United States, behuist een van de belangrijkste maçonnieke collecties in Amerika. De tentoonstelling laat een overzicht zien van de meest ongeinformeerde en absurde claims die in de loop van drie eeuwen over vrijmetselarij gemaakt zijn, en put daarbij uit de eigen collectie anti-maçonnieke boeken.

Congres vrijmetselarij en slavernij

2009-11-19T12:40:00.007+01:00

Op 7 en 8 december 2009 vindt in Bordeaux een congres plaats over de relatie tussen vrijmetselarij en slavernij: Société des plantations, esclavage et abolitions dans la Caraibe anglophone, francophone et hispanophone. Sprekers zijn:

- Jacques de Cauna (Université de Pau), 'Etienne de Polvirel, un projet abolitionniste d'inspiration magonnique?',
- Eric Saunier (Université du Havre), 'Les francs-magons, la traite des Noirs et l'esclavage: un bilan de la recherche',
- Cécile Rivauger (Université de Bordeaux 3), 'Franc-maçonnerie, esclavage et abolitions dans deux colonies britanniques: la Barbade et Trinidad',
- François Hubert (Musée d'Aquitaine et Jacques de Cauna), 'La représentation de la traite et de l'esclavage dans les nouvelles salles du Musée d'Aquitaine',
- François Poirier (Université de Paris VIII), 'From dreamland to nightmare: the Sierra Leone plantation, 1787-1810',
- Pedro Welch (UWI, Barbados), 'Precursors to Abolition in the British Caribbean: Manumission and Freedom Maneuvers in the Case of Barbados'.
- Dominique Gongalves (Université de Bordeaux), 'Evangélisation, rentabilité et sécurité dans les plantations sucreires cubaines la fin du XVIIIe siècle'.
- Agnès Renault (Université du Havre), 'Les esclaves de Français dans les plantations de café Cuba'.
- Karen Bourdier, (Université de Pau), 'La mère et l'enfant dans les sucreries du Nord de Saint-Domingue entre profit iconomique et sauvegarde du capital humain',
- Trevor Burnard, 'Jamaican Planters and the Growth of the Plantation System in Jamaica, 1674-1744',
- Marcel Dorigny, 'La société de plantation de Saint-Domingue : l'apport des statistiques de la traite "la connaissance des structures de la plantation domingoise" la fin de la période coloniale'.

Informatie: cecile.revauger@u-bordeaux3.fr.

Nieuw studiecentrum in Canada

2009-11-19T12:37:00.001+01:00

De nieuwsbrief van het Centre for Research into Freemasonry and Fraternalism aan de Universiteit Sheffield bericht over plannen voor een nieuw studiecentrum op het vakgebied in Canada.
De Grand Lodge A.F. & A.M. of Canada wil met het Grand Master’s Project (2009–2011) een fonds oprichten om een Centre for Masonic Studies op te richten in samenwerking met de Provincie Ontario and de Brock Universiteit in St. Catharines, Ontario. Dit project eert de naam van R.W. Bro. Charles A. Sankey (1905-2009), rector van de universiteit in 1969-1974 en vooraanstaand vrijmetselaar. Zijn collectie zeldzame maçonnieke publicaties is onderdeel van de James Gibson Bibliotheek in Brock. De aftrap voor het project wordt gegeven met een reeks lezingen in de lente van 2010. Donaties aan The Masonic Foundation of Ontario, projectnummer 2937, zijn welkom.
Het CRFF is ook benaderd door de Grootloge van Manitoba, die de mogelijkheid voor de oprichting van een leerstoel onderzoekt. En vanuit Brazilie komen berichten dat de Universiteit van São Paulo contact heeft met de Grootloge aldaar, om de mogelijkheden van samenwerking te verkennen.
Het handjevol Nederlandse onderzoekers, dat ooit het initiatief voor de oprichting van de OVN nam, is allang niet meer alleen. Als nu ook nog wereldwijd eenzelfde hoeveelheid fondsen voor de studie van de vrijmetselarij in het leven wordt geroepen...

Nieuwe publicaties

2009-11-19T12:36:00.015+01:00

Winfried Dotzauer, Freimaurerei global (Quellen und Darstellungen zur europäischen Freimaurerei, Band 11), Studienverlag Innsbruck 2009, 160 pag., ISBN 978-3-7065-4828-1, € 23,90.

Jean Gaspard Vence (1747-1808), corsaire et franc-maçon, premier préfet maritime de Toulon, Éditions Le Phare de Misaine, Nantes 2009, 75 pag., ISBN 978-2-917827-02-4, € 10,-. Bestellingen: aspoma@rllaperouse.org.

Totalitarism – Repression – Expulsion (Papeles de Masoneria III), Centro Ibérico de Estudios Masónicos, € 12,-. Bestellingen: info_ciem@yahoo.es.

Freemasonry and Fraternalism in Eighteenth-Century Russia, (Sheffield Lectures in the history of Freemasonry and Fraternalism, dl. 2), CRFF, Sheffield 2009, 20 GBP (= ca. € 23,-).

Vera Chakmakjian, 'The Fiftieth Anniversary of The Grand Lodge of Japan (1957-2007)', CRFF Working Papers 5, verkrijgbaar als pdf-download.

Wouter J. Hanegraaff/Joyce Pijnenburg (eds.), Hermes in the Academy: ten years' study of westen esotericism at the University of Amsterdam, Amsterdam University Press, Amsterdam 2009, 163 pag., ISBN 9789056295721, € 32,50.

CRFF lezingen online te beluisteren

2009-11-19T12:30:00.001+01:00

Het Centre for Research into Freemasonry and Fraternalism aan de Universiteit van Sheffield organiseert lezingenreeksen, waarbij wetenschappers op het vakgebied vertellen over hun onderzoek. Omdat niet iedereen in de gelegenheid is deze bij te wonen, biedt het CRFF deze lezingen nu online aan als audio file. Reeds geplaats zijn:

- Prof.dr. Margaret Jacob (UCLA), 'Masonic Secrecy and the Paradox of Modernity: New Archives from 18th Century Bordeaux',
- CRFF Panel discussie over Dan Brown's The Lost Symbol met Dr. Andreas Onnerfors, Dr. Robert Peter and Dr. Robert Collis,
- Dorothe Summer (University of Sheffield), 'Masonic Conspiracy Online'.

Beluister de lezingen via deze link. De komende periode zullen nog worden toegevoegd:

- Robert Collis (University of Sheffield), 'Chivalric Muses: The Role of Protectresses in Eighteenth-Century Jacobite Fraternities, 26/11/2009,
- Robert Peter (University of Sheffield), 'The Image of Freemasonry in Eighteenth-century British Press', 10/12/2009.

Colleges vrijmetselarij uitgesteld

2009-09-05T11:31:00.003+02:00

De collegereeks, die in september-november 2009 door de leerstoel Vrijmetselarij aan de Universiteit Leiden zou worden verzorgd, is uitgesteld.
Voor meer informatie kunt u contact opnemen met de Faculteit Geesteswetenschappen, Mw. Dr. J.G. Mooi, j.g.mooi@let.leidenuniv.nl, t 071 5272570.

Nieuw vaktijdschrift

2009-08-11T14:15:00.002+02:00

De CRF Nieuwsbrief meldt het verschijnen van een nieuw online-vaktijdschrift: REHMLAC (Revista de Estudios de la Masoneria Latinoamericana y Caribeña, ISSN 1659-4223). Het eerste nummer bestaat uit een selectie van bijdragen aan congressen in 2007 en 2008, waaronder artikelen van bekende auteurs als José Antonio Ferrer Benimeli, Andreas Önnerfors, Eric Saunier en Miguel Guzmán-Stein.

QC studiedag

2009-08-11T13:56:00.002+02:00

De Duitse studieloge Quatuor Coronati organiseert op 10 en 11 oktober 2009 een studiedag over het thema 'Religion und religiöse Aufklärung in der Freimaurerei'. Deze dag is ook toegankelijk voor geinteresseerde niet-leden. Sprekers zijn:

- Ronald Pokoyski MA, Jena, 'Erscheinungsformen des Religiösen';
- Prof. Dr. Monika Neugebauer-Wölk, Halle, 'Esoterische Religiosität und ihre Bedeutung für die Freimaurerei';
- Prof. Dr. Jan Snoek, Heidelberg, 'Religion und Religiosität in der „frühen“ Freimaurerei';
- Dr. Mathias Pöhlmann, Berlin, 'Gottesdienst und freimaurerisches Ritual: Überscheidungen, Unterschiede, Gegensätze';
- Prof. Dr. Herbert Schnädelbach, Hamburg, 'Die Bedeutung der Religion in der deutschen Gegenwartsgesellschaft';
- Prof. Dr. Hans-Hermann Höhmann, Köln, 'Zum Religionsdiskurs in der deutschen Freimaurerei';
- Prof. Dr. Eugen Drewermann, Paderborn, 'Wozu Religion?'.

Meer informatie en aanmelding: Winfried Brinkmann, wibrin@htp-tel.de

Archief Le Droit Humain naar Haags Gemeentearchief

2009-08-03T10:08:00.003+02:00

Het hoofdkantoor van de Nederlandse Federatie van de Internationale Orde der Gemengde Vrijmetselarij 'Le Droit Humain' verhuist binnenkort vanuit Den Haag naar een nieuw onderkomen Nieuwegein. Hoewel haar historische bibliotheek van ca. 5000 titels meeverhuist, geldt dit niet voor het historisch archief. Het archiefdeel uit de periode voor 1980, dat ca. 15 strekkende meters omvat, wordt gedurende 3 jaar tijdelijk ondergebracht in het Haags Gemeentearchief. Hier zijn de juiste klimaatomstandigheden en beveiliging aanwezig, en worden tevens faciliteiten geboden voor professionele inventarisatie.

De Stichting OVN was betrokken bij de voorbereidende werkzaamheden voor de verhuizing naar het Gemeentearchief. Het archief omvat niet alleen stukken van het Hoofdbestuur, ook dat van vele loges, zoals notulen, ledenlijsten, correspondentie en documentatie van logegebouwen. Le Droit Humain heeft ervoor gekozen om ook diverse ritualen en tijdschriften uit haar bibliotheek uit de periode voor 1945 op te nemen in haar archief, omdat deze zeer zeldzaam en kwetsbaar zijn. Daarnaast is een aantal duplicaten, waaronder jaargangen van het tijdschrift Lux Orientis van de Nederlands-Indische loges en het Bulletin van de Nederlandse Federatie, geschonken aan de Koninklijke Bibliotheek.

De vooruitstrevende beleidsbeslissing van Le Droit Humain en de verleende medewerking van het Haags Gemeentearchief maken straks een belangrijke studiebron toegankelijk. Wanneer dit archief eenmaal geraadpleegd kan worden, geeft dat ongetwijfeld aanleiding om de geschiedenis van de moderne vrijmetselarij in Nederland volledig te herzien. Tot nu toe waren immers alleen archieven van masculiene Orde toegankelijk. Juist de archieven van gemengde Orden uit het begin van de 20ste eeuw bevatten informatie over de relatie tussen vrijmetselarij en vernieuwende maatschappelijke en levensbeschouwelijke organisaties, varierend van de vegetariersbond en vereniging voor lijkverbranding en van de vrouwenemancipatie tot de kinderbescherming, maar ook de theosofische en antroposofische vereningen. Onder de leden van Le Droit Humain bevond zich vooral de intellectuele en artistieke avant-garde, waaronder een aantal bekende kunstenaars en architecten. Reden om reikhalzend naar de voltooiing van de archiefinventaris uit te zien.
De Stichting OVN hoopt dat het voorbeeld van Le Droit Humain ook door andere maçonnieke en esoterische organisaties gevolgd zal worden, en kan hierbij desgewenst advies en praktische ondersteuning bieden.

[Afbeeldingen: archief voor de conserverings- en inventarisatiewerkzaamheden; depot van het Haags Gemeentearchief.]

OVN breidt aandachtspunten uit

2009-07-24T17:03:00.005+02:00

De stichting OVN heeft statutair als aandachtspunt: het bevorderen van wetenschappelijk onderzoek naar de geschiedenis van de vrijmetselarij in Nederland en haar voormalige grondgebieden. Sinds oprichting van de stichting in 2001 is het bestuur echter duidelijk geworden, dat vrijmetselarij niet los gezien kan worden van verwante organisaties, zoals broederschappen (Odd Fellows, Mechanics, etc.) en westers esoterische organisaties (theosofie, antroposofie, rozenkruizers, etc.). Bovendien is gebleken, dat het culturele erfgoed van al deze verwante organisaties dezelfde problematiek kent als maconnieke collecties, en onderzoekers in die vakgebieden dezelfde behoefte hebben aan financiele steun. Het bestuur van de stichting OVN heeft dan ook besloten haar doelstelling statutair uit te breiden naar vrijmetselarij 'en verwante organisaties'.
Dit verbreedt tevens de mogelijkheden voor donateurs- en subsidiewerving, als ook tot het formaliseren van de samenwerking met de leerstoel Geschiedenis van Hermetische Filosofie en Verwante stromingen aan de Universiteit van Amsterdam (welke in de praktijk al geruime tijd plaatsvindt, net als de samenwerking met de Leidse leerstoel voor vrijmetselarijgeschiedenis).

Nieuwe collegereeks vrijmetselarij in Leiden

2009-07-07T18:42:00.004+02:00

[Update d.d. 5-9-2009: onderstaande collegereeks is uitgesteld. Bericht volgt]

De bijzondere leerstoel Vrijmetselarij als geestesstroming en sociaal-cultureel Europees verschijnsel aan de Universiteit Leiden verzorgt na de zomer opnieuw een reeks hoorcolleges: De Vrijmetselarij: zijn ideeën geschiedenis en culturele erfgoed. De colleges worden gegeven door prof.dr. Malcolm Davies, vermoedelijk zal dit maal Engels de voertaal zijn. Het programma is als volgt:

- 11 september: Inleiding: Wat is vrijmetselarij? Een korte geschiedenis;
- 18 september: Symbolen in de vrijmetselarij; een uitleg over de bekendste symbolen;
- 25 september: De ritualen van de vrijmetselarij, herkomst, vorm en inhoud;
- 2 oktober: Muziek en vrijmetselarij, met muziek van o.a. Naumann, Nicolaï, Sibelius en Pijper;
- 9 oktober: De dichtkunst in en over de vrijmetselarij, Liederen en korte gedichten voor logegebruik. De langere (feest-)gedichten en cantates;
- 16 oktober: Toneelstukken met de vrijmetselarij als thema; acteurs en musici;
- 23 oktober: De vrijmetselarij in de literatuur, van Telemachus via de ‘Bildungsroman’ tot de Nederlandse literatuur in de 20e eeuw;
- 30 oktober: De vrijmetselarij en de esoterie in de kunst, het tableau en de beeldhouwkunst. De tentoonstellingen van de ‘Ordre de la Rose-Croix Catholique, de Temple et du Gral’;
- 6 november: De vrijmetselarij en de esoterie in de architectuur;
- 13 november: Mozart en de vrijmetselarij, zijn cantates, treurmuziek en Opera’s;
- 20 november: De ideeëngeschiedenis van de vrijmetselarij (1);
- 27 november: De ideeëngeschiedenis van de vrijmetselarij (2).

De colleges vinden plaats in de Universiteit Leiden op vrijdagmiddag, 13.00-15.00 uur en zijn toegankelijk voor zowel reguliere studenten, als belangstellende toehoorders. Inschrijving is verplicht, deelnamekosten zijn (voor niet-studenten) € 175,-. Voor meer informatie en aanmelding kunt u contact opnemen met de Faculteit Geesteswetenschappen, Mw. Dr. J.G. Mooi, j.g.mooi@let.leidenuniv.nl, t 071 5272570.

10 jaar leerstoel GHF

2009-07-07T15:42:00.005+02:00

Tijd vliegt! Het is alweer tien jaar geleden dat de leerstoel Geschiedenis van de Hermetische Philosofie en Verwante Stromingen (GHF) werd opgericht aan de Universiteit van Amsterdam. Gedurende dit decennium heeft de leerstoel een aanzienlijke bijdrage aan het vakgebied geleverd, onder meer door een BA- en MA-opleiding voor de geschiedenis van de westerse esoterie vorm te geven, door in samenwerking met Brill Academic Publishers de succesvolle Aries tijdschrift- en boekenreeks voor het vakgebied op te zetten, door diverse congressen te organiseren en door de oprichting van ESSWE te stimuleren. Om maar te zwijgen over de vele academische publicaties dat door de medewerkers van de leerstoel werd geproduceerd. En ook de Stichting OVN vond de afgelopen jaren ondersteuning bij haar activiteiten van de leerstoel.
Om deze mijlpaal te vieren biedt de leerstoel een internationaal congres aan, waarin zij terugblikt op de ontwikkeling van het vakgebied: Hermes in de Academy. Meer informatie en het congresprogramma zijn te vinden op de website van de leerstoel. Registratie vooraf is vereist.

Besluit NMC uitgesteld

2009-06-22T21:09:00.006+02:00

Het vertrek van het Cultureel Maçonniek Centrum uit Den Haag is (gelukkig) nog niet definitief!
Zoals eerder bericht op deze blog, was het hoofdbestuur van de Orde van Vrijmetselaren onder het Grootoosten der Nederlanden voornemens haar kantoor en verzamelingen te vestigen in een logegebouw elders in het land. Dit plan heeft in brede kring zorgen opgewekt. Niet alleen omdat het de bijna 300-jarige cultuurhistorische banden met Den Haag zou verbreken en tevens een fysieke scheiding van verwante collecties en nabijgelegen leerstoelen zou betekenen. Ook, omdat in de gestelde criteria voor in te dienen voorstellen geen professionele eisen aan museale berging voor de wereldberoemde collectie voorop werden gesteld.
Op de jaarvergadering van 2008 werd door de leden van de Orde gekozen uit voorstellen van diverse regio’s, waarna plannen van Bilthoven en Arnhem werden aangewezen om verder uit te werken. In de afgelopen periode werden de uitgewerkte concepten bestudeerd, waarbij nieuwe feiten en veranderde omstandigheden voor het hoofdbestuur reden waren op de jaarvergadering van 2009 haar leden het preadvies te geven deze plannen af te wijzen, hetgeen afgelopen weekend is gebeurd.
Dit maal is besloten om eerst een commissie samen te stellen, die de uitgangspunten van het plan opnieuw zal bekijken. Een van de vragen zal zijn, of het überhaupt wel noodzakelijk is de verzamelingen onder te brengen in een gecombineerd loge- en bestuursgebouw. De Stichting OVN heeft de afgelopen periode bepleit dat het cultuurhistorisch belang, de onlosmakelijke band met Den Haag en de fysieke noden van dit unieke erfgoed de doorslag moeten geven in de te nemen beslissing. Zij is dan verheugd met dit nieuws, al blijven met deze uitgestelde beslissing dezelfde zorgen voor de toekomst van de collectie bestaan. Hopelijk worden dit maal niet alleen deskundig geachte eigen leden, maar ook onafhankelijke deskundigen uit de (profane) erfgoedsector om vrijblijvend advies gevraagd. Misschien wordt het geschetste culturele rampscenario dan toch nog afgewend.

Vrijmetselarij en fascisme

2009-06-18T18:34:00.004+02:00

In de academische publicatiereeks Quellen und Darstellungen zur europäischen Freimaurerei is het tiende deel verschenen: Freimaurerei und europäischer Faschismus.
De relatie tussen vrijmetselarij en fascisme was lange tijd een bijna taboe onderwerp, maar de laatste jaren is het juist onder onderzoekers in het middelpunt van de belangstelling komen te staan. De bijdragen aan deze publicatie belichten de complexe relatie tussen Europees fascisme, als de uitwassen daarvan in het Duitse Nationalsocialisme, in Oostenrijk en Italie, in de 'Action française' en onder het regime van Franco in Spanje. Fascisme wordt daarbij als een Europees historisch fenomeen benaderd, waarbinnen zich vele vertakkingen hebben ontwikkeld, die zowel overlappen als onderling verschillen. Hiermee beogen de auteurs een onderbelicht aspect van de recente geschiedenis van de vrijmetselarij te belichten en een eerste invulling aan een belangrijk hiaat in het vakgebied te geven.

Publicatiegegevens: Helmut Reinalter (red.), Freimaurerei und europäischer Faschismus (Quellen und Darstellungen zur europäischen Freimaurerei, Band 10), Studienverlag, Innsbruck/Wien/Bozen 2009, 120 pag., ISBN 978-3-7065-4711-6, € 22.90.

Engelse vrijmetselarij in de lange 18de eeuw

2009-05-26T19:38:00.005+02:00

Het Centre for Research into Freemasonry and Fraternalism aan de Universiteit van Sheffield organiseert op 16 en 17 september 2010 een congres rond het thema: 'British freemasonry in the long Eighteenth century'. De organisatoren roepen vooral jonge onderzoekers op het vakgebied op om een voorstel voor een paper in te zenden. De deadline voor het indienen van voorstellen (max. 350 woorden) is 1 october 2009. Meer informatie: Dr. Andreas Önnerfors, a.onnerfors@sheffield.ac.uk.

Duitse publicaties

2009-05-16T10:56:00.005+02:00

In de reeks jaarboeken van de Duitse studieloge Quatuor Coronati is een nieuw deel verschenenen. De inhoud van nummer 45 (2008) omvat onder meer:

- Zur Entstehung unseres Wertebewußtseins, Dr. phil. Klaus-Jürgen Grün;
- Ursprung und Entwicklung der Wertfrage, Prof.Dr. Klaus Hammacher;
- Kulturelle Vielfalt in unserer Gesellschaft - Die Logen als Partner des interkulturellen Dialogs?, Helga Widmann;
- Werteorientierung der Freimaurerei im Verhältnis zu Religionen und Kirchen, Dr. Günter Wolf;
- Freimaurerei zwischen Ethik und Religion - Anmerkungen aus evangelischer Sicht, Dr.theol. Matthias Pöhlmann;
- Gesellschaftliche Gestaltung aus dem christlichen Glauben. Wertebasismfür einen Grundkonsens aus sozialethischer Perspektive, Dr.theol. Helge Wulsdorf;
- Bedeutung des Religiösen für die christliche Freimaurerei, Peter Otto;
- Die Jahre vor und nach dem II. Weltkrieg in den Niederlanden - Kontinuität und Neubeginn, Max de Haan;
- Die Geschichte der ungarischen Freimaurerei zwischen 1945 und 1950, Dr.med. Frigyes Back;
- Deutsche Freimaurerei nach dem II. Weltkrieg - Wiederaufbau zwischen Neuorientierung und alten Strukturen, Prof.Dr. rer.pol.Hans-Hermann Höhmann;
- Die Freimaurerei in Österreich 1945-1952, Dr. jur. Hans Kummerer;
- Freimaurer im Parlament des Bundeslandes Baden-Württemberg und seiner Vorläufer seit 1818, Rainer Braun;
- Leben und Psychogramm des Freimaurers Lovis Corinth unter Einbeziehung seiner Selbstbildnisse, Thilo Holzmann;
- Weder beschuht, noch barfuß - Hieronymus Bosch und das Aufnahmeritual der Freimaurer, Axel Pohlmann;
- Johannes der Täufer und die Freimaurerei, Gerhard Raabe.

Publicatiegegevens: Quatuor Coronati Jahrbuch für Freimaurerforschung, nr. 45 (2009). Het boek kan besteld worden via de secretaris van de loge: wibrin@htp-tel.de.

Een andere recente Duitse publicatie die het verdient hier genoemd te worden, is Die Rituale der Freimaurer. Zur Konstitution einer bürgerlichen Habitus im England des 18. Jahrhunderts. Hasselman beschouwd hierin de rituele praktijk van de vrijmetselarij als 'Cultural Performance'. Aan de hand van een overvloed aan historisch materiaal wordt vanuit het perspectief van cultuur- en sociale wetenschappen aangetoond, hoe elementen van 'performance' en sociaal gedrag een rol spelen in de maconnieke werkwijze.
Publicatiegegevens: Kristiane Hasselmann, Die Rituale der Freimaurer. Zur Konstitution einer bürgerlichen Habitus im England des 18. Jahrhunderts, Transcript Verlag, Bielefeld 2009, ISBN 978-3-89942-803-2, € 29,80.

Zwitserse collectie online

2009-05-16T10:54:00.003+02:00

De Bibliotheca Masonica August Belz in Zwitserland werkt al enige jaren aan een online database om onderzoek van de collectie te vergemakkelijken. In maart 2009 is de laatste titel toegevoegd, het hele bestand kan nu hier worden geraadpleegd.

Tentoonstelling: vrijmetselarij en de Franse Revolutie

2009-05-16T10:37:00.003+02:00

Het Museum van de Engelse Grootloge in Londen toont vanaf 1 juli een tentoonstelling, getiteld 'Freemasonry and the French Revolution'. Ze is te zien tot 18 december 2009. Het begin van de Franse Revolutie in 1789 markeerde een verandering in de verhouding tussen de vrijmetselarij en de overheid. In Engeland had de vrijmetselarij geen politiek karakter en was de discussie van politiek in de loge verboden (zoals nog altijd het geval is), maar na 1789 kregen Engelse vrijmetselaren toch te maken met de gevolgen van revolutionaire politiek. Loges ontliepen sluiting door toe te stemmen in het opgeven van ledenlijsten aan plaatselijke authoriteiten. Dit bleef een wettelijke plicht tot 1967, toen de regerende Labour partij onder Harold Wilson de zogeheten Unlawful Societies Act afschafde. De vrijmetselarij verspreidde zich vanuit Engeland naar het Europese continent in het begin van de 18de eeuw, maar hier werd vrijmetselaren verweten dat zij zouden hebben bijgedragen aan de Revolutie en de daaruit ontstane politieke en sociale onrusten. Het wantrouwen dat destijds ontstond heeft een lange termijn effect gehad op de samenleving. De tentoonstelling, die tot 18 december 2009 te zien is, illustreert de gevolgen van de Franse Revolutie in Engeland en de rest van Europa.
Wie niet in staat is het Museum zelf te bezoeken, kan wel online een aantal thematische presentaties van de collectie bekijken, die regelmatig met nieuwe onderwerpen worden aangevuld.

Congres: verspreiding van maçonnieke werkwijzen

2009-05-16T10:34:00.003+02:00

De Universiteit van Nice-Sophia Antipoulis zal op 2 en 3 juli 2009 een congres wijden aan het onderwerp 'Diffusions et circulations des pratiques maçonniques en Europe et en Méditerranée, XVIIIe-XIXe siècles'. Het volledige programma is te vinden op de maçonnieke nieuwswebsite Pietre Stones website. Contact informatie: Centre de la Méditerranée Moderne et Contemporaine-MSH de Nice, cmmc@unice.fr

Call for papers: Vrijmetselarij en vrouwen

2009-05-13T15:55:00.006+02:00

De organisatoren van het vakcongres 'Women and freemasonry since the Enlightenment', dat op 17-19 Juni 2010 aan de Universiteit van Bordeaux en het Museum van Aquitaine zal plaatsvinden, hebben de onderstaande een call for papers verspreid. Het congres beoogt niet alleen de historische participatie van vrouwen in de vrijmetselarij te bespreken, maar ook de beweegredenen achter de nog altijd voortdurende uitsluiting van vrouwen in de 'reguliere' orden te belichten. Voor de volledige Engelse tekst van de call for papers verwijzen wij u naar de lezen op de Engelstalige versie van deze OVN-blog. Het evenement komt tot stand door samenwerking tussen verschillende Europese onderzoeksinstituten, waaronder: de Franse Universiteiten van Bordeaux 3, Parijs IV Sorbonne en Havre; het Sheffield Centre for Research into Freemasonry; het Centre de recherche sur la franc-maçonnerie en de onderzoeksgroep FREE aan de Université Libre de Bruxelles; het Center for the Study of Women aan de UCLA en de Universiteit Sapienza in Rome. Contactpersoon: Cecile.revauger@u-bordeaux3.fr

Call for papers: American Freemasonry

2009-05-06T11:09:00.005+02:00

Het National Heritage Museum in Lexington, Massachusetts (USA) kondigt haar eerste symposium aan, dat zal plaatsvinden op 9 April 2010. Het gekozen thema is 'New Perspectives on American Freemasonry and Fraternalism'. De call for papers luidt als volgt:

"The National Heritage Museum is an American history museum founded and supported by Scottish Rite Freemasons in the Northern Masonic Jurisdiction of the US. As the repository of the largest collection of American Masonic and fraternal objects, books and manuscripts in the United States, the Museum aims to foster new research on American fraternalism and to encourage the use of its scholarly resources.

The symposium seeks to present the newest research on American fraternal groups from the past through the present day. By 1900, over 250 American fraternal groups existed, numbering six million members. The study of their activities and influence in the United States, past and present, offers the potential for new interpretations of American society and culture. Diverse perspectives on this topic are sought; proposals are invited from a broad range of research areas or any combination of disciplines, and may forcus on any time periods. Possible topics include:

• Comparative studies of American fraternalism and European or other international forms of fraternalism
• Prince Hall Freemasonry and other African-American fraternal groups
• Ethnically- and religiously-based fraternal groups
• Fraternal groups for women or teens
• Role of fraternal groups in social movements
• The material culture of Freemasonry and fraternalism
• Anti-Masonry and anti-fraternal movements, issues and groups
• Fraternal symbolism and ritual
• The expression of Freemasonry and fraternalism through art, music, and literature
• Approaches to Freemasonry – from disciplinary, interdisciplinary, or transnational perspectives; the historiography and methodology of the study of American fraternalism

Voorstellen voor papers van max. 30 minuten zijn welkom. Deze moeten een samenvatting van max. 400 woorden, een c.v. van max. 2 pagina's en volledige contactgegevens van de spreker omvatten. De deadline is August 15, 2009. Contact gegevens: mrs. Aimee E. Newell, Senior Curator of Collections, National Heritage Museum, anewell@monh.org.

Nieuwe aanstellingen op het vakgebied

2009-05-06T11:08:00.001+02:00

Het Centre for Research into Freemasonry and Fraternalism aan de Universiteit van Sheffield heeft de aanstelling van een post-doc onderzoeker bekend gemaakt. Dr. Róbert Péter, verbonden aan de University of Szeged in Hongarije, zal in het kader van een British Academy Visiting Fellowship en een Eötvös beurs van de Hongaarse overheid het centrum komen versterken tot september 2009.
Dr. Péter onderzoekt de ideologische aspecten van de Engelse vrijmetselarij. Het onderwerp van zijn proefschrift was The Mysteries of English Freemasonry: Janus-Faced Masonic Ideology and Practice Between 1696 and 1815 (2006). Hij is tevens de redacteur van recensies van het Journal for Research into Freemasonry and Fraternalism.

De CRFF Nieuwsbrief vermeld ook de aanstelling van twee onderzoekers aan de Universiteit van California in Los Angeles (UCLA, USA). Een post-doc plaats voor 'History of fraternalism and freemasonry' bij de Faculteit Geschiedenis is toegewezen aan Natalie Bayer, (Rice Universiteit USA). Bayer is gespecialiseerd in Russische vrijmetselarij en internationale contacten tussen 1750 en 1850. Daarnaast is Matthew Crow, gespecialiseerd in Amerikaanse geschiedenis onder Thomas Jeffersonals Research Assistant aangesteld. Zij zullen ieder een collegereeks aan de UCLA over vrijmetselarij gaan verzorgen.

Chiswick

2009-05-06T10:49:00.005+02:00

In St. John's College in Oxford wordt een reeks lezingen gehouden over de geschiedenis van het bekende park en landhuis Chiswick nabij Londen, waarbij ook vrijmetselarij aan de orde komt. Op 18 mei verzorgd James Campbell, verbonden aan de Universiteit van Cambridge, de lezing 'Wren and Freemasonry: separating myth from fact'. Meer informatie: geoffrey.tyack@kellogg.ox.ac.uk

Nieuw vaktijdschrift voor Latijns-Amerika

2009-04-14T10:18:00.002+02:00

Onderzoekers op het vakgebied uit Latijns-Amerika, Cuba en het Caribisch gebied hebben het initiatief genomen voor een nieuw online tijdschrift: Revista de Estudios Históricos de la Masonería Latinoamericana y Caribeña (REHMLAC). Dit is een academisch 'open-access' tijdschrift, waarin bijdragen in Spaans, Frans, Engels en Portugees welkom zijn. De redactie heeft een call for papers doen uitgaan (deadline 20/04/2009). Meer informatie: cehmlac@gmail.com

Vrijmetselarij in het Midden Oosten

2009-04-14T10:13:00.004+02:00

Het Centre for Research into Freemasonry and Fraternalism aan de Universiteit van Sheffield kondigt een nieuwe publicatie aan: Freemasonry and Fraternalism in the Middle East . Dit is een bundel van lezingen van een congres in 2008 en tevens het eerste nummer van een nieuwe reeks publicaties: Sheffield Lectures on the History of Freemasonry and Fraternalism.
De inhoudsopgave is te bekijken op de website van het CRF onder “Publications”. Informatie over de sprekers en samenvattingen van de lezingen zijn te vinden onder “News and Events”.

Archief Le Droit Humain

2009-03-26T12:14:00.001+01:00

Vorige week heeft de Nederlandse Federatie van de Internationale Orde der Gemengde Vrijmetselarij 'Le Droit Humain' een begin gemaakt met de voorbereiding van de verhuizing van haar historische bibliotheek en archief uit de periode vanaf 1904. Het verhuismoment wordt aangewend om een begin te maken met de conservering en inventarisatie van de collectie. Zo worden stukken omgepakt in zuurvrije dozen en omslagen, en wordt een basisregistratie aangelegd, waarop desgewenst later een meer gedetailleerde archiefbeschrijving kan volgen. De Stichting OVN is als adviseur bij dit traject betrokken en helpt met de werkzaamheden.
Op de komende ledenvergadering van Le Droit Humain zal een besluit worden genomen over een geschikte locatie. Tot de opties behoren het realiseren van nieuwe huisvesting in eigen beheer of het vinden van onderdak bij een erfgoedinstelling, waar bewaaromstandigheden optimaal zijn. Ook zal worden nagedacht over de mogelijkheden om het archief uit de periode voor 1945 op termijn toegankelijk te maken voor historisch onderzoek.

[Foto 1: Archiefberging oude staat. Foto 2: Alle archiefstukken worden in een omslag van zuurvrij papier gepakt en vervolgens opgeborgen in een archiefdoos van zuurvrij karton, zodat ze de tand des tijds optimaal kunnen doorstaan.]

Publicaties Liberaal Archief

2009-03-20T20:57:00.005+01:00

In de nieuwsbrief van Het Liberaal Archief wordt een nieuwe publicatie aangekondigd van de hand van Jeffrey Tyssens (Vrije Universiteit Brussel). Het betreft een bundel met zes artikelen over uiteenlopende aspecten van de vrijmetselarij ze beweging in de 19de eeuw:

'De eerste bijdrage speelt zich nog af in de Hollandse tijd en beschrijft de liberale inbreng van Franse ballingen in de Belgische loges. Twee bijdragen willen aantonen dat de Belgische werkplaatsen al vrij vroeg geprobeerd hebben de klassieke liefdadigheid te overstijgen en initiatieven ontwikkelden om de zelforganisatie en zelfredzaamheid van de lagere sociale klassen te stimuleren. Zo werkte men in Verviers een maçonnieke blauwdruk uit voor een inwijdingsgenootschap voor arbeiders. Elders toonden de loges in de jaren 1860-1870 veel belangstelling voor de coöperatieve beweging. Een vierde studie onderzoekt het aandeel van het platteland in de Oost-Vlaamse loges. Een andere bijdrage beschrijft de verschuivingen in het maçonnieke wereldbeeld aan de hand van hun doodsideologie. De laatste bijdrage biedt een analytisch kader voor maçonnieke grafmonumenten.'

Publicatiegegevens: Jeffrey Tyssens, In vrijheid verbonden. Studies over Belgische vrijmetselaars en hun maatschappijproject in de 19de eeuw, Liberaal Archief, Gent, 2009, ca 150 pag., € 17,50. Bestel hier.

Daarnaast wordt in dezelfde nieuwsbrief aandacht gevraagd voor een boek, dat meer dan 330 vrijmetselaars vermeld, die op (gedenk-, jubileum- en andere munten zijn afgebeeld. Daarbij gaat het zowel om bekende als onbekende historische figuren. De portretten vormen aanleiding om ook enkele minder belichte aspecten van de vrijmetselarij te verkennen, zoals het aandeel van niet-blanken en vrouwen, de organisatie van de vrijmetselarij in landen als Cuba of Turkije, haar werking in het concentratiekamp van Esterwegen, etc.

Publicatiegegevens: Jan Neelen, Munten vertellen over vrijmetselaars, Julius Vuylstekefonds, Gent, 2009, 735 pag., € 40. Bestel hier.